NİTELİKSİZ ADAM I
Modernizm alanında başlıcaları arasına giren bu yapıt, Avusturyalı yazar Robert Muş tarafından kaleme alınmıştır. Bu yapıt toplam dört bölümden, dört ayrı ciltten oluşmaktadır. Yazar ilk üç ciltle bütün ömrünü geçirdi diyebiliriz. Son ve dördüncü olan ciltin yapım ve yayın aşaması yirmi küsür yılı bulmuştur. Bu yapıtı okuyanların dikkat etmesi gereken iki nokta vardır. Bunlardan birini hepiniz büyük olasılıkla zaten göreceksiniz ki; modernizm sürecinde olan bir toplumun geçiş dönemini anlatmaktadır. Diğer bir önemli nokta ise; dikkatli okuyan mutlaka anlar, geleceğe tutulan bir ışık hem de değerlendirmeleri çok çarpıcı bir şekilde göze çarpmaktadır.
Niteliksiz Adam Ulrich, gördüklerinin onu yeniden düşünmeye itmesi ve bu düşünme abartılı olduğu için onu ürkütmeye başlamıştır. Karşılaştığı her şeyi en ince ayrıntısına kadar düşündüğü için bu düşünceleri de Farklı başlıklar altından bize sunmuş yazar. Müzik, evlilik, yeni, eski, gazetecilik, din, askerlik, bilim, ekonomi, mantık, sanat ve hatta erkeklerin gülümsemesi hakkında bile düşünüp fikirlerini beyan etmiştir. Bu yüzdendir ki bu kitap yoğun bir dikkat gerektiren felsefik bir kitaptır. Okuduğunu anlama- yorumlamadan ziyade okuduğunu anlama- düşünme kitabı oldu benim için. Kahramanımız Ulrich, düşündükçe biz de düşünüyoruz çünkü. Hiç aklınıza gelmeyecek aslında göz önünde olan değerlendirmeleri yapmanızı sağlıyor.
1913 yılında Viyana’da başlar. Birinci dünya savaşı ve bir çöküşün içinde buluyoruz kendimizi. Ama bu yapıt hakkını alamayan bir yapıt olarak raflarda durmuş. Çoğu insanın da okuyup yarım bıraktığı bir yapıt. Bunu bile bile okuyup değerlendirmesini yapmak istedim çünkü önyargıları yıkmak lazım. Başta bırakır mıyım ben de diye tedirginlik yaşadım evet ama okudukça düşündükçe zaten kitabın bittiğini anlarsınız.
Hakettiği değeri vermek lazım çünkü; yazar ömrünün sonuna kadar bu kitapla uğraşmış ve tamamlayamadan hayatını kaybetmiş. Musil, kişilik bakımından da önünde saygı ile eğilecek bir yazardır. Ulrich de bulduğunuz her şey Musil’de de karşınıza çıkacaktır eğer araştırmak isterseniz hayatını. Ama takıldığım nokta bu kadar benzerlik varken neden isim değişikliğine gitmesiydi. Ben olsam kendi adımı kullanırdım.
Ortada bir de cinayet var ama öyle bir cinayet ki Ulrich nerdeyse suçluyu beraat ettirecek kafamızda. Düşünme eylemine göre bir çember çizmiş ve o çembere kendinizi kaptırdıysanız dışarı çıkıp Farklı düşünmek biraz daha olanaksız.
Çevirmen Ahmet Cemal, ilk 60 sayfayı önsöz olarak yazmış. Kitabın bütün bölümlerini, bütün ciltlerini anlatmış ve ilk izlenimi gayet başaralı bir şekilde okura yansıtmış.
Ulrich; 32 yaşında zengin, güçlü, matematikçi, Zeki ve güzel Kadınlar gibi her zaman dikkat çekici özelliklere sahiptir. Ama bütün bu imkanlara rağmen herhangi bir “şey” olamamıştır. Bir çok meslek ve bir çok sanat ile ilgisi ve uğraşı olmasına rağmen tutun-a-mamıştır. Lafta çok icraat sıfır dediğimiz bir karakter olarak gördüm ben. Arkadaşı Walter’de tıpkı kendi gibidir. İnanılmaz bir deha bir güç bir beyin düşünün ama fiilen, eylemsel olarak hiçbir şey yok.
Modern zaman ve toplum eleştirisi olarak yazılan bu yapıt içerisinde çoğu karakteri, akılalmaz düşünceyi, tespit değerlendirmelerini, geçiş dönemi ve geleceğe tuttuğu ışığı barındıran çok güzel bir edebi yapıttır. Türk edebiyatında ki Yusuf Atılgan’ın Aylak Adam’ı ve Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar’ına öncülük ettiğini düşünüyorum.
Son olarak “ İnsanlar açık kapılardan iyi geçmek isterse eğer, bu kapıların çerçevelerinin sağlam olmasına dikkat etmek zorundadır.” Alıntısını düşüncelerinize yön vermesi için sağlam bir cümle olur diye bırakıyorum.
Keyifli okumalar
·
121 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.