Uzun bir aradan sonra tekrar bir incelemenin başındayım.. Umarım hakkını verebilirim.
Mihail Bulgakov hakkında şuana kadar hiç bilgim yoktu. Bu kitapla tanışmış oldum yazarımızla. 1891'de Kiev'de doğan yazarımız tıp eğitimi almış ancak sonrasında kendisini edebiyata adamış. Sovyet Rusya'nın demir perdesinin kasvetli ikliminde yaşamaya çabalayan yazarımız 1940 yılında böbrek yetmezliğinden ölene kadar içine çekmiş bu rutubetli havayı. Öyleki bu kasvetli havadan kurtulabilmek için 1930’da Stalin’e bir mektup yazarak yurtdışına çıkma izni istemiş, ancak bu talebi reddedilmiş. 1925 yılında yazdığı "Köpek Kalbi" 1987 yılına kadar yayımlanamamış Rusya'da.
Gelelim kitabımıza;
Açıkçası kitabın isminin köpek kalbi olması ve kitabın başlarındaki olay örgüsü kafamı biraz karıştırmıştı. İnsana mı köpek kalbi takıyorlar, yoksa köpeğe mi insan beyni takıyorlar, kalp mi değişiyor kafa mı oturtamamıştım. Ancak ilerleyen sayfalarda görülüyor ki dönemin en saygın ve yaratıcı bilim adamlarından doktor Preobrajenski yani Filip Filipoviç'in hipofiz bezinin insanın gençleşmesine olan katkısı üzerine oluşturduğu tezini test etmek amacıyla sokaktan evine getirdiği, insanlar tarafından hor görülen, ezilen, sıcak suyla yakılan güzel yürekli köpek Şarik'e bir suçludan alınan er ve hipofiz bezlerinin yerleştirilmesi sonucu meydana gelen olağanüstü değişimi anlatıyor.
Hipofiz bezinin insanın temel prototipini barındırdığını ve fiziksel anlamda insanlaşmayı sağladığını beklenmedik şekilde öğrenen doktor Preobrajenski'nin hayatı Şarik'in geçirdiği ameliyattan sonra kıllarını dökmesi, iki ayakları üzerinde yürümeyi öğrenmesi ve insan görünümü kazanarak konuşmaya başlaması ile altüst olur.
Sürekli küfür eden, sapıklık yapan, üç kağıtçı ve arsız biri haline gelen Şarik, doktor Preobrajenski için tam bir hayal kırıklığı olur. İnsanın gençleşmesi için hipofiz üzerine yapmış olduğu onca yıllık araştırmanın ve emeğin gençleştirmeden ziyade insanlaşmayı sağladığını, fevkalade bir günde dünyanın en tatlı köpeğini alıp insanın tüylerini diken diken eden böyle bir musibete dönüştürmeyi kötü bir tecrübe olarak deneyimleyen doktor Preobrajenski; bu buluşun hipofizin önemini anlamak adına önemli ama uygulamada tamamen yararsız olduğunu şu ifadelerle dile getiriyor ilerleyen sayfalarda;
" Tek kelime ile ifade etmek gerekirse, ben, Filip Preobrajenski, ömrümde bundan daha zor bir şey yapmadım. Spinoza'nın veya ona benzer başka bir ifritin hipofizini aşılayıp köpekten olağanüstü yüksek bir canlı yaratmak mümkün ama insanın aklına şöyle bir soru geliyor, ne halt etmeye? Açıklayın bana lütfen, herhangi bir köylü karısı ne zaman isterse doğurabilecekken, yapay yöntemle Spinozalar üretmenin manası ne? İnsanoğlu bu konuda kendi başının çaresine bakıyor ve evrimsel düzen içerisinde her yıl yığınla musibetin içinden sebatla seçmek suretiyle yerküreyi süsleyen onlarca dahiyi meydana getiriyor. Sizin yere göğe sığdıramadığınız keşfimi iblisler yesin. Bu keşfin ederi bir adet delik kuruş, fazlası değil.. Teorik olarak ilginç, kabul. Fizyologlar bayılacak... Moskova çıldırıyor... Peki ya pratik açıdan? Kim var şimdi karşınızda? Preobrajenski parmağıyla Şarikov'un uyuduğu muayenehane tarafını gösterdi."
Mihail Bulgakov'un Sovyetler Birliği’ni hicvettiği bu eserinde Şarikov üzerinden trajikomik Sovyet toplumunu eleştirdiğini görüyoruz. Başlangıçta acılar ve yaralar içerisinde olan ama yine de etrafına kayıtsız olmayan, içinde yaşama sevinci ve yaşama tutunma çabası barındıran Şarik devrim öncesi Rus toplumunu simgelerken, Doktor Preobrajenski ise Şarik'e bir parça et vermesi, evine götürüp beslemesi ile Rus halkının bir nebze yaşamak, karınlarını doyurmak adına tutundukları Lenin'i simgeler.
Evine gittiği, güven duyduğu, sevdiği Doktor Preobrajenski tarafından apar topar ameliyat masasına alınarak ne köpek ne de insan, tamamen başka bir canlıya, bir yaratığa dönüşen Şarikov; altyapı olmadan komünizm ortamının bir şekilde belki de dikte edilmesi ile ortaya çıkan devrim sonrası Rus toplumun resmidir. Bulgakov; Bolşeviklerin vaatlerine ivedilikle inanan bu insanların, belli bir zaman sonra oluşan güven ortamında Şarik gibi deney malzemesi olduğuna inanır.
Kitabı neredeyse özetlediğimin farkındayım. Fakat güzelliğin ayrıntıda gizli olduğuna inanırım. Bu sebeple bu incelemenin kitabı bilinçli okumanıza yardımcı olacağını temenni eder iyi okumalar dilerim...
··
112 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.