"Bir kitap her şeyden öte, kayıtsız evreni dolduran, başka ciltler arasında okuruyla, yani kaderinde o semboller olan kişiyle tanışana kadar kayıp olan bir ciltten ibârettir."
Borges epigrafıyla başlıyor Okuma Sanatı.
Ve Sartre'ın "İnsan köleler için yazmaz." önermesiyle devam ediyor. Kitaba dair söyleyeceğim o kadar çok şey var ki, hangisinden başlayacağımı inanın bilmiyorum. Epey zamandır bu denli keyif alarak ve düşünerek okuduğum bir başka kitap olmadı. Onlarca sayfa not aldım (yaklaşık 50 sayfa ) ve hemen bitmesin diye bazı bölümleri tekrar tekrar ve yavaş yavaş okuyarak sürekli kendimi kandırdım.
Sevgili Damon Young,
"Bizler, eşsiz birer okur olarak doğmayız, zamanla kelimelerden dünyalar yaratmayı öğreniriz, İyi bir yazar olmak yere göğe sığdırılamazken, iyi bir okur olmak neden gözardı ediliyor." sorusundan hareketle, okumanın da bir sanat olduğunu, bu sanatı icra ederken nelere dikkat etmemiz gerektiğini; ardından da özne - nesne, okur - yazar bağından ve aynı zamanda özgürlüğünden bahsediyor: Yazarak hiçbir şeyin var edilemeyeceğini, iyi bir okur tarafından anlaşılamadıktan ve okurun zihninde yeni bir dünya yaratamadıktan sonra yazmanın sadece bir eylemden ibâret olduğunun vurgusunu yapıyor. Şu durumda yazarlara, özellikle felsefî derinlikle kitap yazanlara edilecek en güzel dua, "anlayan okurunuz çok olsun" olmalı diye düşünüyorum. () Çünkü algı cehennemi, dünya cehennemlerinin en alt tabakasıdır. Yanlış anlaşılmak, sadece anlatanı değil, anlayanı da yakar. Sevgili Damon Young'da okur algısına dikkat çekiyor ve "Anlam katan kişinin algısıdır. Zirâ okumak bir miktar özerklik gerektirir; kimse beni dünyalar yaratmaya mecbur etmez. Kitaplar olsa olsa birer davetiyedir." diyor.
Davete icâbet eden okurlar için kitabı, dolayısıyla yazarın iç dünyasını, zihnini ve ruhunu doğru algılamak ve anlamak, üstün bir çabadan ziyâde zihinsel özgürlük, empati ve dikkat istiyor denilebilir. (Bağnazca veya şizofrenik bir adanmışlık değil ) ✔
Yaklaşık iki yıldır "asıl amacı kitap okumaya teşvik ve kararsız okuyucuya öneride bulunmak" olan bu mecrada (bookstagram) aktif olan biri olarak kanâatim, okumanın da bir sanat olduğunun, özerklik gerektirdiğinin bilincinde olmayan okurlarların çoğunlukta olduğudur.
İşte, sevgili Damon Young, tam bu noktada iki kişilik özgürlükten bahsediyor. (okur - yazar özgürlüğünden ) Kitap okurken bağımsız olun, esâreti yok edin, tabularınızı yıkın ve zihninizi özgür bırakın diyor.
Yorumumun başında belirttiğim sorulara bir soru daha ekleyerek yineliyorum.
Sizce Sartre 'köle' derken neyi - kimi kast etmiş olabilir?
İnsan köleler için yazmıyorsa, neden ve kimler için yazar?
İnsan neden okur, neden yazar?
Ruhunun yükünü hafifletmek için mi, Sait Faik gibi çıldırmamak için mi, ismi bir yerlerde görünsün de nerde görünürse görünsün diye mi?
Ya da keyif vermek, bir felsefî sistem oluşturmak, bilinç uyandırmak, eğitmek, dünyada bir iz veya somut bir şeylerle iyi hatırlanmak için mi? Ne için?
Ve insan neden okur? Kendini gerçek ve her anlamda geliştirmek, gerçekleştirmek için mi, boş zamanını değerlendirmek için mi, arkadaş ortamında entelektüel görünmek için mi, ya da bookstagram hesabındaki etkileşim düşmeden bir gönderi daha paylaşmak için mi? Ne için?
İşte tam bu noktada da kitap bizi bizle yüzleşmeye çağırıyor. Diyor ki, sen gerçek bir okur musun, her okur gerçek bir okur mudur, her kitap iyi bir kitap mıdır, her yazar kalemi güçlü bir yazar mıdır? Sorularıyla çokça sorgulatıyor...
Kendi adıma çok şey öğrendiğim, çok düşündüğüm ve çok sorguladığım bir okuma deneyimi olduğunu söyleyebilirim. Ayrıca yaşayan bir filozof olan Damon Young'ın çocukluğundan bugüne kadar ki kendi okuma deneyimlerini bizlerle paylaşması inanın çok çok değerli. Kitap, otobiyografik özellikleri ağır basan bir kitap olsa da, birçok dev yazar ve büyük filozofun kısa biyografisine, onların okuma deneyimlerine ve yazdıkları kitaplardaki düşüncelerine de sıklıkla yer verilmiş. Örneğin, Aristoteles, Nietzsche, Dostoyevski, Sartre, Proust, Schopenhauer, Orhan Pamuk, H. Arent, Heidegger, Orwell, Conan Doyle, J. Dewey, W. Woolf, J. Joyce, Borges, Pascal, Hume, Rousseau ve daha niceleri...
Ayrıca kitabın âdalet-arete-ölçülülük-özgürlük-sabır-cesâret-gurur gibi kavramlara ve temalara ayrılıp, büyük filozofların ve dev edebiyatçıların zihninin ışığında incelenmesi de çok değerli.
"Okumak, okudukça sanata dönüşür." diyen bu sese kulak vermek, devlerin omuzunda yükselmek ve daha iyi-gerçek birer okur-yazar olmak isterseniz, bir sanat olan okumanın felsefesinin anlatıldığı rehber niteliğindeki bu kitabı mutlaka okuyun derim. Türü seven - sevmeyen herkese kalben tavsiyemdir.
Kitap, sağlık ve sevgimle &&
#dipçem Sevgili Young'ın okurlardan özel bir ricâsı da var. Sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum.
"Eğer okumak iki özgürlüğün yüzleşmesiyse, iyi okumak bir üçüncüsünü gerektirir ve o da bana rakip ya da ilginç hayat izlenimleri veren diğer okuyuculardır. Edebî eleştirinin bu kadar önemli olmasının sebebi kısmen budur. Bilincim bir ölçüde okuduğum ve okuduğumu nasıl yorumladığım sayesinde şekillenmiştir.
Okuma Sanatı, sokulgan bir okuma pratiğidir. Özgürlüğün ve bu cesur konuşlanmanın ödüllerinin bir hatırlatıcısıdır. Bu sözü geçen özgürlüğe sahip olmanız aynı zamanda benim kişisel ricâmdır."
(Sevgili Young, kitabınızı çok sevdim. Birçok konuda da sizinle ve bahsi geçen filozof-yazarlarla hemfikirim; realist-pesimist Schopenhauer'un da bazı fikirlerine katılıyorum.
Ars Longa Vita Brevis!)
Damon Young ile tanışma kitabım olan ~Bahçede Felsefe~ C❤N Yayınları aracılığıyla, okuduğum ikinci kitabı Okuma Sanatı ise, Maya Kitap aracılığıyla kitapseverlerle buluşmuştur. Böylesi değerli filozof - yazarları bizlerle buluşturdukları için, her iki yayınevi nezdinde emeği geçen herkese ayrı ayrı teşekkürü bir borç bilirim.
#dipçem Her şeyden evvel, iyi bir yazar olmanın yaratıcılığa, yeteneğe ihtiyacı olduğu kadar, iyi bir okuyucu ve iyi kitaplar okumuş olmaya da ihtiyacı vardır diye düşünüyorum. Ve yine, iyi kitaplar okumayan veya iyi kitaplar okuduğu halde dikkatsiz-bulanık bilinçle okuyan bir okurun, hiç okumayan birinden pek bir farkı yoktur diye de düşünüyorum.
·
172 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.