Bu Yazı Kişisel Düşünceler İçerirFelsefe
Bu kitabın neler anlattığını neyden bahsettiğini tekrarlamak anlamsız hem alıştığımız doygunlukta bir öğreti yok hemde zaten içinde bahsedilen şeyleri daha önceden biliyorsunuz.
Bu kitaba ek olarak Ömer Aygün hocanın bulunduğu bir videoyu bırakmak istiyorum (youtube.com/watch?v=aW-jEwp...).
Burada asıl bahsetmek istediğim Sokrates'İn yöntemi üzerine. Sokrates yöntemlerinden birini kullanırken Ömer Aygün hocanın da üzerinde durduğu karşısındaki bildiği sandığı şeyleri önce ona apaçık bir şekilde çelişki içinde olduğunu göstermek. Sonrasında ise bu çelişkiyi fark edince eğer kişi köle gibi herhangi bir sosyal sorumluluğu olmayan umarsız bir kişi ise sorgulama ve sonrasında doğurtma gelir. Eğer Anytos gibi sosyal açıdan sorumluluğu olan biri ise buna bak böyle deme sonra olacaklara karışmam şeklinde tavır takınır ve ona çelişki gösterilemediği için doğurtma da gerçekleşmez. Bunları #91488345 ve #91488455 alıntılarında rahatlıkla görebiliriz sanırım. Bunun bu gün de hala geçerli olduğunu düşünüyorum. Bir konu üzerine tartışırken önce o kişiye içinde bulunduğu çelişkiyi göstermeli yoksa ondan kurtulmadan kölenin sürekli 2,4,3 demesi gibi sonrasında 3.5 diyerek devam etmeye çalışır.
Asıl bahsetmek istediğim konu bu değil ama ilk olarak bu sorgulama yönteminin çok sağlıklı olmadığını düşünüyorum. Şöyle karşıdakinin düşüncesini sorgularken başlangıçta çıkış noktamız karşıdakinin argümanları o nerdeyse o yöne doğru savrulacağız. Nitekim öyle oluyor. Önceleri erdemi parça parça söyleyen Menon'a karşı bunlar bir erdem bana erdemi(özünü) söyle diyor ve Menon'un erdemini çürütüyor. Buradan erdemin ne olduğunu düşünmeye başladığımız zaman başlarda Menon erdemi tek tek saydığı için Sokrates'te bu parçalardan öze inmeye çalışıyor ancak bahsettiği erdemlerin bir öze sahip olup olmadığını sorgulamıyor burada. Oysa bu erdem öylesine kabul görmüş toplumsal normlar olabilirdi ki öyle sanırsam. Mesela kadının erdemi ev işlerini iyi yapmaktır diyor ancak bu dayanaksız dolayısı ile buradan bir öze ulaşması imkansız.
Burada berki Sokrates'in Menon'un öyle söylediği için değil. Onları erdem olarak kabul ettiği için o şekilde başladı denilebilir. Ancak bu durumda erdem hakkında bir şey bilmeyen bir adamın bir şeyler bildiği varsaymış olursunuz bu da imkanlar dahilinde değil.
Dolayısı ile burada bence bu akılsal sorgulamanın yanında ilk önce özü sorgulamak ve sonrasında öz yok gibiyse veya yetersizse yeniden o tanımı oluşturup inşa etmek gerekir. Yani erdem kavramına yeni bir kavrayış getirmeye çalışmak gerekir. Yoksa beyhude bir çaba olur bu sorgulama eylememiz.
Ayrıca elimizde bir çıkış noktası olmadığı için bulduğumuz akılsal sonuçlar birbirini yalanlayabiliyor. Mesela ilk başlarda erdem bize akılsal gözükmüştü. Akılsal olmayan bir cesaret erdem sayılamazdı veya bize faydalı olmalıydı. Burada erdemi(aklımda kaldığı kadarıyla) iyiyi elde etme gücü şeklinde tanımlamayı başarmıştık. Ancak sonrasında #91488695 alıntısında olduğu gibi bir şey bilgi ise o şey öğretilebilir. Öğretilebilen bir şeyin öğretmeni vardır. Dolayısı ile eğer erdem bilgi ise öğretilmesi gerekir. Ancak erdemin öğretmeni olanlar bile erdemin öğretilip öğretilemeyeceğini bilemez. Erdemin öğretilip öğretilemeyeceğini bilmeyen bir öğretmen gerçekten erdemi bilmiyordur çünkü gerçek öğretmenler öğrettikleri şeyin öğretilip öğretilemeyeceğini bilir. Bu yüzden erdem öğretilemezdir ve bilgi değildir.
Buradan sonra erdem bilgi olmadığı ancak erdem olarak saydıklarımız iyi olduğu için doğru sanı kavramına varıyor ve bu doğru sanı bilgi olmadığı için öğrenilemez o yüzden kaynağını tanrılara bağlıyor.
Fark ettiyseniz ilk baştaki çıkarımda erdem bilgi gibiydi ancak sonra farklı bir çıkış noktasından yaklaştık ve farklı bir sonuç ortaya çıktı. Ve bu iki sonuç birbiri ile çelişti. Sanırım Sokrates tam olarak bunu görmüş olmalı. Ulaştığı sonuçlar farklıydı ve bu ona aslında bir şey bilmediğini göstermiş olabilir.
Son olarak Sokrates'in doğurtmasının temellerini ruh gibi mistik şeylerin oluşturmasına değinecektim ancak yazı oldukça uzadı burada kesmeyi uygun görüyorum.
Biraz fazla iddialı ve cahil cesareti ile yazdığım bu konu hakkında bana katılıyor,katılmıyor veya aralarda bir yerlerde sallanıyor olabilirsiniz ancak düşünceleriniz paylaşırsanız çok mutlu olurum :)
·
17 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.