İki Hamlede Zafer, türkçe ilk Faulkner eseri olma özelliğini taşıyan Duman adlı kitabın eksiksiz versiyonu. Duman'ın bir çok önemli özelliği var. Bunların hepsini Duman'ı okuduktan sonra yazmıştım: http://1000kitap.com/gonderi/39001237
Peki, Duman neden İki Hamlede Zafer adıyla yeniden basıldı? Çünkü aslında kitabın orijinali bu. Çevirmen Talat Sait Halman'ın türkçeye kazandırılan ilk eser olması için yazarın çok bilinmeyen ve çok da beğenilmeyen kitaplarından birisini seçmesi ilginç, ancak Halman kitaptaki altı öyküden sadece beş öyküyü alıyor, kitabın sonundaki kısa romanı (öykü demek imkânsız) atlıyor ve çok akıllıca davranmış oluyor; çünkü bu kısa romanın önceki öykülere kıyasla daha ağır ve yorucu olduğunu söyleyebiliriz. İlk beş öykü ve kısa roman arasında kesinlikle bir mesafe var, ve bu durum, insanı öykülere de yabancılaştırıyor. Öykülere polisiye demek de zor; bekleyebileceğimiz türde bir polisiye değiller asla; önemli olan burada yazarın yine kendi mekânına dönmüş olması: ağaçsız, çorak arazi ve topraklarda, yalçın kayalar arasında; dik, sarp yokuşlarda yaşamaktan elleri, bedenleri çizik içinde kalmış, derileri kalınlaşmış insanlar söz konusu bu öykülerde: ancak bu kalınlaşmış deri yazar için güney'in bir izi, işareti gibi; sanki böyle olmaması imkânsızmış gibi. Her öyküde savcı Gavin Stevens'ın çeşitli suçları aydınlatışını okuyoruz, ancak Faulkner'ın ana malzemesinin insanın ne olduğu, neler yapmaya gönül indirebildiği ve güneyde başka türlü olamayacağının ısrarla, defaatle kabul edilmesi olduğunu da söyleyebiliriz: baktığımızda gördüğümüz bu ıssızlık, kalabalığa rağmen yalnızlık, itilmişlik, kıstırılmışlık, başkası olamayıp kendi olmaya mahkûm ve bu mahkûmiyetle debelenip perperişan yok olup gitmek kaderi olan bu insanların Faulkner'ın ana mekânı olduğunu görüyoruz. Çünkü beş öyküde de çok iyi bir atmosferle, karanlık, çürük dünyalar üzerinden şu anlatılıyor: yazarın ana meselelerinden birisi olarak devasa, çok ama çok büyük bir zamanın tekerlerinin ağır ağır, usul usul, ve hiç acımadan yaşayan her şeyin, herkesin üzerinden geçerek unufak etmesi bizleri, ve geriye bu yaşayıp gitmiş, ve kaybolmuş olmaktan başka hiç bir şeyin kalmaması, ve bunun farkına varsak bile çaresizlikle yaşamaya mahkûm oluşumuz. İşte bu duygu beş öyküde de çok belirgin. Ancak şunu da söylemem gerek: kitabın pek beğenilmemesinin sebebi eleştirilerin yazarın külliyatına hâkim olarak yapılması olabilir. Ses ve Öfke, Ağustos Işığı vb kitaplarıyla kıyaslandığında İki Hamlede Zafer yazarın sade, ve hatta sığ denebilecek bir eseri diyebiliriz. Burada biçemin bir iki tık daha geride kaldığını söyleyebiliriz; ama karakterler, ruhsuzluklar, çaresizlikle zamana ve mekâna kısılmışlıklar oldukça belirgin ve bence böyle de güzeller.
Ancak kitabın sonundaki kısa roman işi değiştiriyor. Her şeyden önce bu kadar uzun bir öykünün kitabın ağırlığını ve atmosferini kendi lehine kullanması diğer öykülere haksızlık; çünkü okudukça bu öyküler giderek küçülüyor ve neredeyse önemsizleşiyor. Beş öyküde ağırlık Gavin Stevens ve suç üzerine dönerken bu sefer yazarın son derece başarılı olduğu, ve kafa karıştırma konusunda oldukça faydalı kişisel tarihler, geçmişler konusunda kalemini konuşturması diğer öykülerin tarzına ters, o öykülerdeki daha kısa ve daha az karmaşık kişisel tarihler burada daha derinlikli ve karmaşık aile ilişkilerine bırakıyor yerini. Gavin Stevens karakterinin yazarın İki Hamlede Zafer kitabından önce çıkardığı Intruder in The Dust kitabının ana karakteri olduğunu öğrenince, yazarın amacının bu karakter üzerine daha fazla yazmak olduğunu söyleyebiliriz. Bir anlamda İki Hamlede Zafer, Faulkner için ekstra bir çalışma, bir etüd ürünü. Türk edebiyatı için önemini düşünürsek tarihi bir önemi de var bununla beraber.
Peki, Faulkner okumaya başlayan birisi bu kitapla başlamalı mı? İlk kitap bu olmasa da ilk kitaplar arasına koyabiliriz. Çok sessiz, çok rahat yerlerde, sakin sakin, usul usul okunmalı Faulkner ve ısrarcı, ayrıntıcı ve üslûpçu dünyası tadına varılarak keşfedilmeli.
·
373 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.