Roman toplumun ürünüdür. Bireyin değil!1000Kitap
A. Hamdi Tanpınar’ ın ‘’ Saatleri Ayarlama Enstitüsü ‘’ romanında; A.Hamdi, birey/toplum-saat/zaman kavramlarını sembolik bir dille ele almıştır. Moratti’ nin retoriğin, edebiyatın aslı olduğu görüşü, A.Hamdi’ nin de romanını sembolik bir üslupla ele alması edebiyatta retoriğin ne kadar önemli olduğunu gözler önüne sermektedir. Retorik, bilindiği üzere güzel konuşma sanatıdır. Bu bağlamda retorik sanatının yazıya aktarılması, edebi metinlerde retorik bir üslupla ele alınan yazılar, yazar/okur eksenli olup ve yazarın daima soruları ışığında adeta okur ile bir diyalog içerisinde olması ve okuyucuyu sürekli canlı tutması, retorik üslubun ne
denli başarılı olduğunu göstermektedir. Buna en başarılı örneklerden biri de A.Hamdi Tanpınar’ın ‘’ Saatleri Ayarlama Enstitüsü ‘’ romanıdır. Saatleri ayarlama enstitüsü romanı Sosyolojik olarak ele almamın sebebi; romanın, bireyden topluma doğru giden bir yapısının olması, toplumu ilgilendiren konulara değinmesi itibariyle romanın toplumsal dinamikler ışığında ele alınması gerekliliğine inandım. Romanda hayali bir enstitünün varlığından bahsedilirken söz konusu bu enstitünün toplumun üzerindeki etkisine yer verilmiştir. Zaman-toplum arasındaki bu ilişki gayet iyi bir şekilde analiz edilmiştir. Romandaki toplumun yapısı geleneksel bir yapıya sahip olmasına rağmen Garp Kültürünün ürünlerini de hemen ve koşulsuz kabul eden bir hüviyettedir. Ve bu toplumda Garp kültürü sempatisi ağır basmaktadır.
Hayali bir enstitü olan Saatleri Ayarlama Enstitüsü’ nün toplum nazarında karşılığı gayet iyi bir şekilde ele alınmıştır öyle ki romandaki toplum çok iyi analiz edilmiştir. Kitapta, enstitünün
gerçekte var olmasından çok, toplumun içinde bulunduğu sosyodram daha ağır basmaktadır. Franz Kafka’ nın o meşhur ‘’ Dönüşüm ‘’ kitabında olduğu gibi romandaki toplum, tüm çıplaklığıyla ve tüm trajikliğiyle gözler önüne serilmiştir. Gregor Samsa’ nın bir böceğe dönüşmesi ve bu süreçte başından geçenlerin anlatılması, Hayri İrdal’ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü gerçek dünyada pek mümkün görünmeyen hayali bir enstitü olmasına rağmen kitaptaki toplum yapısı olabilir
itesi yüksek bir toplum yapısıdır. Moratti ’nin de bahsetmiş olduğu retorik sanatı tam olarak bu olsa gerek. Konuşma sanatının yazıya dönüştürülerek, bizleri kitaba bağlaması bu sanatın yazarlar tarafından ne kadar iyi bir şekilde ele alındığını kanıtlar nitelikte. Aynı zamanda bende Moratti’nin düşüncesine katılmaktayım. Ve bana göre, edebiyat süslü yazıdan çok, retorik bir sanat olmalıdır. Ve edebi eserin bu sanatı iyi bilen kişiler tarafından yazılmasının gerektiği görüşündeyim. Aynı zamanda edebi eser ortaya koymak isteyen kişinin, eserini kaleme alırken toplumu göz ardı etmemesi kanısındayım. Çünkü edebî eserlerin kimliği/hüviyeti sosyolojik metinlerdir.
·
11 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.