Yusuf Meral
@hurdaci
Yıldırım ÇarpmasıBilim
Franklin, muhtemelen 1752'de, yirmi bir yaşındaki oğlu William'ın da yardımıyla meşhur uçurtma deneyini gerçekleştirdi. Onu görse deli sanacak insanlardan uzakta, Fırtına esnasında uçurtmasını uçurdu. Franklin'in nasıl olup da kendini elektrik akımından koruduğunu tam olarak bilmiyoruz. Muhtemelen kuru, ipek ipin yalıtkan olduğunu biliyordu (ıslak olsa elektrik geçirirdi). Böylece Franklin eline ipek ipli ve dibine anahtar iliştirilmiş bir uçurtmayla yola çıktı. Uçurtmayı, anahtarın altında kalan kuru ipi tutarak ahırdan çıkar çıkmaz uçurmuş olmalıydı. Yıldırım uçurtmaya çarptığında elektrik, sırılsıklam olmuş çubuktan anahtara ulaşacak ama kuru ipe kadar gelemeyecekti.
Eğer yıldırım gerçekten elektrikse anahtar, akıma kapılacaktı. Bunun olup olmadığı anahtarın leiden şişesine yüklemesiyle anlaşılacaktı.
...
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Leiden ŞişesiBilim
1745'te leiden şişesinin icat edilmesiyle birlikte artık elektirik deneyleri hazırlamak çok daha kolay olmuştu. Bu şişe suyla doluydu ve bir tel aracılığıyla elektrik yüklenebiliyordu ve sonra şişedeki elektirik yükü saklanabiliyordu.
...
Hollanda'daki Leiden Üniversitesi'nde fizikçi Peter van Musschenbroek ''yeni ama korkunç bir deney'' sırasında aldığı şokla öleceğini düşündüğünde (ölmedi) kazara bu şişeyi icat etmişti. İyileşir iyileşmez de yeni keşfiyle deneyler yapmaya başladı.
Elektrik Neydi?Bilim
Eski Yunan filozoflarından Milethoslu Thales, kehribar çubuğunu yüne sürtünce başka objeleri kendine çektiğini fark etmesinden bu yana geçen 2400 yılda pek bir şey öğrenilmemişti. Altı yüz yıl sonra Yunan filozof Yaşlı Plinus aynı şeyi gözlemlemiş ve bazı balıkların onlara dokunulduğunda şoke ettiğinden söz etmişti. Kraliçe I. Elizabeth'in doktoru William Gilbert, 1600'de ilk kez bu tuhaf kuvveti tarif etmek adına Latincede ''Kehribandan gelen'' anlamındaki -electricus- kelimesini kullanmıştır.
Benjamin'e, hemen bu tasarımın patentini alması teklif edildi ama o reddetti. "Başkalarının icat ettiği muhteşem iyiliklerden nasıl faydalanıyorsak bizler de kendi icatlarımızı insanların hizmetine sunabilme fırsatına müteşekkir olmalı ve bunu da cömertçe ve teklifsiz yapmalıyız." Sonraki yıllarda da pek çok kez yapacağı gibi serveti, elinin tersiyle itti. Franklin, hiçbir zaman icatlarının patentini almadı.
Ayrıca "Yoksul Richard'ın Almanağı" adlı yararlı bilgilerle dolu bir yazı dizisi yayımlamaya başladı. Kısa süre sonra bu kitap kolonilerin en ünlü kitabı oldu. İçinde "emek olmadan yemek olmaz", "acele işe şeytan karışır" ve "erken kalkan yol alır" gibi bugün bizlere Franklin'i hatırlatan sözler vardı.