Mustafa Kemal Paşa'ya karşı cephe almış olanlar, Sivas'ta bile isteklerini zorla kabul ettirebiliyorlardı. Biraz sonra anlaşıldı ki Sivas'ta meydana gelen bu muhalefetin arkasında, İstanbul'da o tarihlerde büyük işler peşinde koşan bazı kimseler ve bu arada özellikle İngiliz Muhipleri Cemiyetinin başında bulunan Sait Molla bulunuyordu. İngiliz gizli teşkilatı liderlerinden Frew ile ilişkisi olan bu mollanın 24 Ekim 1919 tarihinde ona yazdığı bir mektupta, "Sivas vakasını nasıl buldunuz, biraz düzensiz ama yavaş yavaş düzelecek" deniliyordu.
Sayfa 144
23/24 Temmuz gecesi saat ikiyi geçtiği sıralarda İstanbul'daki gizli teşkilat, Mustafa Kemal Paşa'ya: "Hükümet tevkifiniz hakkında askerî ve sivil makamlara emir verdi ve bir beyanname neşrederek sizi asi ilan etti" cümlelerini kapsayan bir şifre göndermişti. Halbuki bu tarihte henüz Mustafa Kemal Paşa ve Rauf Bey hakkında böyle bir karar verilmiş değildi. Fakat herhalde meselenin bu suretle sonuçlandırılması için bazı konuşmalar yapılmış ve bazı tertipler alınmaya teşebbüs edilmişti. Nitekim 25 Temmuz'da Dahiliye nazırı tarafından Sivas valisine gönderilen bir telgrafta, Mustafa Kemal Paşa ile Rauf Bey'in hareketlerinin "Memleketin menâfi-i âliyesine" uygun olmadığı belirtiliyor ve devletin işlerine karışan kim olursa olsun yakalanması ve haklarında kanun hükümlerinin uygulanması isteniyordu. Gerçi bu telgrafta bir açıklık yoktu, fakat bu kapalılık uzun sürmedi. Çünkü 29 Temmuz 1919'da, "Meclis-i Vükela", "Mustafa Kemal ve Rauf beylerin, hükümetin kararlarına ve tebliğlerine aykırı hareket ve tahriklerde devam ve ısrar etmekte oldukları"nı kabul ederek tutuklanmalarına karar verdi.
Sayfa 61
Reklam
Nitekim yayımladığı bir genelgede(Damat Ferit) "Paris Konferansı'nda bulunduğum altı haftalık gaybubetim esnasında Anadolu'nun iktisap ettiği karışıklık ve iğtişaş çok teessüfe değer" demek suretiyle Anadolu'da husule gelmekte olan uyanışı, hoş karşılamadığını bir kez daha açıklıyordu. Halbuki bu şekildeki düşünüş, sadece millî harekete karşı beslenen bir duygunun ifadesi değil fakat aynı zamanda büyük bir gafletin eseri oluyordu. Çünkü Mondros Mütarekenamesi'nin 24. maddesi gereğince İtilaf Devletleri, doğu illerinde çıkacak herhangi bir karışıklık yüzünden o bölgeyi işgal etme hakkını kazanıyorlardı. Şu hâlde sadrazam, bir karışıklığın çıktığını söylediği için vatanın bu parçasını da tehlikeye atmış oluyordu. O, yine bu genelgesinde, anayasaya aykırı olarak Erzurum'da açılması düşünülen milli kongrenin engellenmesi gerekir diyordu.
Sayfa 47
Altta anlatılan olay, Zülfü Livaneli'nin Serenat Kitabında da geçmektedir
II. Dünya Savaşı'nda, Alınanya'nın işgal ettiği ülkelerdeki Museviler ya öldürülüyor ya da kaçıyorlardı. Yine böyle kaçmak zorunda kalan, Romanya Musevilerinden aşağı yukarı 800 kişilik bir grup, "Struma" adlı küçük bir vapurla İstanbul limanına gelmişti. Bu vapuru, Alınanlardan korktukları için hiçbir ülke kabul etmiyor, bize
Sayfa 112 - Yapı Kredi Yayınları, 1. Baskı: İstanbul, Temmuz 2018Kitabı okudu
Harekat Ordusu
Bu arada, meşrutiyete bağlı subaylar 'Hareket Ordusu' adı altında bir kuvvet oluşturarak, başkentte düzeni sağlamak ve asileri cezalandirmak üzere Selânik'ten yola çıktılar. Hareket Ordusu'na siyasetin dışında kalan ve sert disipliniyle tanınan bir asker olan Mahmud Şevket Paşa komuta ediyordu. Kendine gelen ve anayasanın yürürlükte olduğunu, her şeyin bir kez düzen yerine oturdu mu, iyiye gideceğini söyleyen heyet tarafından yapılan hareketten vazgeçme teklifini reddetti. Başkente girdi ve 24 Nisan`da kısa bir çatışma sonrası şehri ele geçirdi. Bu arada, Meclis-i Ayan ve Meclis-i Mebusan Meclis-i Umumi-i Milli adı altında şehrin dışında Marmara kıyısında bir Rum köyü olan Ayastefanos'ta (Yeşilköy'de) 22 Nisan 1909'da toplandı. Bunlar, meşrutiyeti teminat altına alarak Sultan II. Abdülhamid`i tahttan indirme kararı aldılar ve bu Meclis kararı da şeyhülislâmın bir fetvasıyla onaylandı.
"Harekat ordusu yolda"
İsyana, dolayısıyla da mutlakiyete geri dönüş olasılığına karşı taşranın ilk tepkileri, 14 Nisan'da görüldü. Selanik'te düzenlenen Meşrutiyet yanlısı miting, İstanbul'a Meşrutiyet'i kurtarmaya gitme kararıyla sonuçlandı ve gönüllüler hazırlanmaya başladı. Ertesi gün birçok taşra kentinden İstanbul'a protesto telgrafları
Reklam
542 öğeden 11 ile 20 arasındakiler gösteriliyor.