Kader anıAlıntı
Kafasını çevirdiğinde bir grup askerin ellerinde tabanca ve bıçakları olduğu hâlde bir kadın ve bir erkeğin etrafını sardıklarını gördü. Oksana’nın şansına İlbey, onu ve kocasını görmüştü. Kocası karnından yaralıydı ve bir köşede oturur vaziyetteydi. Muhtemelen bıçaklanmıştı. Oksana ise silahsızdı. Kocasına sarılmış hâlde korku dolu gözlerle bakıyordu.
Kurucu iktidarın taşrayı modern ve seküler bir toplum tasavvuruna yönelik olarak dönüştürme teşebbüsleri taşrada yaşayan geniş halk kitleleri tarafından doğrudan benimsenmiş uygulamalar olmamıştır. Taşranın kendi dinamikleri ile bağlantılı biçimlerde bu iktidar uygulamalarının dönüşüp-değiştiği, hatta kimi zamanlarda engellendiği söylenebilir.
Reklam
Cumhuriyet döneminde taşrada önde gelen ailelerin, Kemalist, modernleşmeci, seküler ya da liberal olmaları nedeniyle değil, mevcut güç ilişkileri ekseninde taktiksel açıdan işlevselliğine kani oldukları için herhangi bir siyasi parti ile ortaklık ilişkisine girdikleri anlaşılabilir. Bu durum Erken Cumhuriyet dönemindeki taşradaki CHP teşkilatlanmalarında nasıl yeni rejimle uyumsuz kişilerin etkin roller oynayabildiklerine dair de oldukça açıklayıcı bir perspektif sunar.
Biçimsel açıdan Cumhuriyet rejiminin sekülerliğinin sembolü olarak görülen Diyanet İşleri Başkanlığı kadroları içinde, illegal yollardan dini eğitim almış kişilerin de bulunduğu, hatta bu eski tedrisat usulünden geçip kurum içinde en yüksek idari mertebelere ulaşabilen örnekler dahi olduğu göz önünde tutulduğunda, iktidarın yurttaş inşası bağlamında topluma resmi, steril ve sekülerleştirilmiş bir din yorumu dikte etme gayesinin hayata geçirilemediği savunulabilir.
Taşradaki dini örgütlenme pratikleri direniş kavramı ekseninde düşünüldüğünde faaliyetlerin genelde, yasağı doğrudan reddedip ona açıktan savaş açmak gibi bir tutumdan ziyade, birtakım önlemler alıp mevcut kurallara boyun eğer gözükerek sürdürüldüğü anlaşılıyor.
Cumhuriyetin kurucu iktidarının, dini sınırlandırıp, kontrol altında tutmakla yetinen bir eğilim taşıdığı yönündeki genel kanının ötesinde, dinin, yurttaş inşasının gereklerine uygun bir yorumunu üreten bir fail olarak hareket ettiği vurgulanmalıdır.
Reklam
Reklam