Abdullah
@ingusabdullah
lisans
94 okur puanı
Ağustos 2021 tarihinde katıldı
Kader tarafından yönetilen ve geleceğin belirlenmiş ve değiştirilemez olduğu bir dünyada özgürlük için neden savaşılır ki? Eğer insanlar gerçek dünyada yazgılarını belirlemede özgür değillerse neden Matrix'ten kurtarmaya çalışılırlar ki? Eğer insanın bir köle olması gerekiyorsa neden mutlu bir köle olmasın ki? Belki de Cypher'in Matrix'e tekrar bağlanma kararı göründüğü kadar haince değildir.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Birileri bir şeyin olacağını biliyorsa o şey olmalıdır. Ama eğer olmak zorundaysa -eğer kaçınılmazsa- o zaman hiç kimse bunun gerçekleşmesini engellemekte özgür değildir. Her şeyi bilmenin bedeli özgürlüktür.
Tanrı yapacağımız her şeyi biliyorsa o zaman başka bir şey yapmakta özgür değiliz gibi görünmektedir. Orta Çağ'da yaşamış devlet adamı ve felsefeci Boethius bu ikilemin en erken ve en kısa ve öz formüllerinden birini sunar:
"Bana öyle geliyor ki..." dedim, "Tanrı'nın evrensel önceden bilmesi ve herhangi bir özgürlük yargısı arasında bir uyuşmazlık olması gerekiyor. Çünkü eğer Tanrı her şeyi önceden görüyorsa ve hiçbir konuda hatalı olamazsa, yani takdiri ilahi olacaksa... Dahası, ben bir şeyi biliyorsam o şey öyle olmalıdır. Bu yüzden olacak bir şeyi bildiğim zaman onun meydana gelmesi lazım. Böylece, önceden bilinen bir olayın gerçekleşmesinin kaçınılmaz olması gerekir."
Boethius'un varmaya çalıştığı şey şudur: Eğer birileri bir şeyin olacağını biliyorsa o zaman onun gerçekleşeceği doğrudur çünkü yanlış olan bir şeyi bilemezsin.
Kendi kendine seçim yapma yeteneği bu kadar değerli bir şey midir? Kant'a göre, doğası gereği değerli olan tek şey -kendi içinde iyi olan- mantıklı seçimler yapabilme yeteneğidir. Onun ifadesiyle, "Dünyada ya da onun ötesinde, iyi niyet dışında bir niteliğe sahip olmadan iyi olarak kabul edilebilecek bir şeyi düşünmek imkânsızdır."" Kant için iyi bir hayat sürüp sürmediğinizi belirleyen şey, sahip olduğunuz deneyimlerin değil yaptığınız seçimlerin türleridir. Eğer her zaman doğru şeyi yapmayı denediyseniz o zaman işler planladığınız şekilde yürümese de iyi bir insansınızdır.
Bilinçli bir varlık kendisi ve etrafındaki dünya hakkında bir bakış açısına sahiptir. Bilinçli bir özne için o özne olmanın bir anlamı vardır. "Bakış açısına sahip olmayı" bundan farklı kılan şey öznesi için bir anlama sahip olmasıdır. Örneğin, benim "bir bina hakkında bakış açısına sahip olmam" "burası benim bugün gitmeyi tercih etmediğim ofis binam" diye düşünmeme yol açabilir. Farkındalık düşünceyi teşvik eder ve bu bakımdan bir anlamı vardır. Beyin böylesi bir anlamı nasıl yaratır? Belki de kendi kendini tarayarak bunu yapıyordur. Belki de başka bir şeydir. Ama bu ne olursa olsun artık zihin-beyin özdeşliğinden anlam çıkarabiliriz. Bilinç, beynin yarattığı bir bakış açısıdır.