Bazı kitaplar insanı ölümle değil, yaşadığını sandığı hayatla yüzleştiriyor. İvan İlyiç’in Ölümü benim için tam olarak böyle bir metindi. Kısa bir kitap olmasına rağmen insanın içine uzun uzun yayılan, okuduktan sonra .Ben gerçekten yaşıyor muyum, yoksa yalnızca düzgün görünen bir hayatı mı sürdürüyorum? diye sorduran bir eser.
İvan İlyiç kötü biri değil belki. Hatta toplumun gözünde oldukça doğru bir hayat yaşamış gibi görünüyor: meslek, saygınlık, evlilik, düzen, çevre… Ama Tolstoy’un acımasızlığı da burada başlıyor. Çünkü bazen insan yanlış bir hayatı büyük günahlarla değil, herkesin onayladığı küçük doğrularla kuruyor. İvan’ın ölüm döşeğinde fark ettiği şey de sadece ölecek olması değil; asıl korkunç olan, belki de hiç yaşamamış olması.
Kitapta beni en çok etkileyen şeylerden biri de çevresindeki insanların kayıtsızlığıydı. Ölüm herkesin başına gelecek bir şey ama hikayede sanki yalnızca İvan İlyiç’e ait bir talihsizlikmiş gibi davranıyorlar. Herkes kendi hesabında, kendi rahatında, kendi küçük çıkarında. Buna karşılık Gerasim’in sade merhameti romanın kalbi gibi duruyor. Tolstoy burada büyük laflar etmeden, insanın insana gerçekten nasıl dokunabileceğini gösteriyor.
İvan İlyiç’in Ölümü ölüm korkusundan çok, yaşanmamış bir hayatın korkusunu anlatıyor bence. Kısa ama kolay geçilecek bir kitap değil. Çünkü kapağını kapattığınızda soru hâlâ orada kalıyor: Her şey için geç olmadan, kendi hayatımıza gerçekten bakabilecek miyiz?
Okuyanlara keyifli okumalar.
Puan vermedi
Bu öykünün en güçlü yanı, iyi niyetin bile kibirle birleştiğinde nasıl bir felakete dönüşebileceğini göstermesidir. Ivan İlyiç bir canavar değildir; asıl trajedi, kendini kandırmasında ve bunu fark edememesinde gizlidir.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Puan vermedi
İnsanın kendine yabancılaşması: "Kendi yarattığın ideale o kadar bağlanırsın ki, aslında kim olduğunu unutursun."
(Ivan İlyiç'in "halkçı" kimliğine öyle saplanır ki, gerçek benliğini kaybeder.)
Puan vermedi
Görünüş ile gerçek: "İnsanlar seni alkışlarken aslında seninle değil, kendi çıkarlarıyla alkışlarlar."
(Ivan İlyiç'in geçici popülaritesinin ne kadar sahte olduğunu gösterir.)
Puan vermedi
En büyük yanılgı: "İnsan kendini en çok, başkalarına iyilik yaptığını sandığı an aldatır."
(Ivan İlyiç'in alt sınıflara "yardım etme" çabası, aslında onların gözünde nasıl komik ve küçük düşürücü bir hal alır, işte bunun özeti.)
İvan İlyiç, toplumun gözünde saygın, kariyerinde başarılı ve düzenli bir hayat süren bir devlet görevlisidir. Ancak yeni evini düzenlerken geçirdiği bir kaza sonrasında ciddi bir hastalığa yakalanır. Hastalığı ilerledikçe ölümün yaklaştığını fark eder.
Ölümle yüzleşen İvan, hayatı boyunca makam, para ve toplumun onayını önemsemiş olmasına rağmen gerçekten mutlu yaşayıp yaşamadığını sorgulamaya başlar. Ailesinin ve çevresinin onun acılarını anlamadığını düşünür. Ona içtenlikle yaklaşan tek kişi, hizmetkârı Gerasim’dir.
Son günlerinde İvan İlyiç, sevgi, merhamet ve samimiyetin hayatın gerçek anlamı olduğunu kavrar. Bu farkındalık sayesinde ölüm korkusunu aşar ve huzur içinde hayata veda eder.