Bu kitap, tarihin tozlu sayfalarında adı kimi zaman unutulmuş, kimi zaman da görmezden gelinmiş bir Oğuz boyunun, Çepnilerin izini sürüyor. Onlar, sadece Anadolu’nun değil, Balkanlar ve Kuzey Suriye’nin de kaderini değiştiren boylardan biriydi. XI. yüzyıldan itibaren Anadolu’ya gelen Türkmenler arasında yer alan Çepniler, geldikleri topraklarda yalnızca iz bırakmadılar; yeni şehirler, yeni kimlikler, yeni bir tarih inşa ettiler. Her ne kadar bazı kaynaklarda, Oğuz gruplarının Selçuklular tarafından küçük parçalara bölünerek Anadolu’ya dağıtıldığı iddia edilse de Çepniler bu genel şemaya uymadı. Onlar, Orta ve Doğu Karadeniz’e yerleşerek burada köklü siyasi yapılar kurdular; mücadele verdiler, yurt tuttular. Trabzon Rum Devleti’yle yıllarca süren çatışmaları, onların bu coğrafyada ne kadar derin bir iz bıraktığını gösterdi. Doğu Karadeniz’in Türkleşme kronolojisinde kritik bir öneme sahip olan Çepniler; Hacıemiroğulları ve Taceddinoğulları gibi yerel beyliklerin de kurucu unsuru olarak bölgedeki varlıklarını pekiştirdiler.
Anadolu’nun tenha vadilerinde köyler kuran, harap yerleri canlandıran, konar-göçer yaşamı sürdüren bu insanlar, sadece hayatta kalmak için değil, tarih yazmak için yaşadılar. Kurdukları köylere kendi isimlerini vererek bugün hâlâ yaşamakta olan bir kültürel mirasın temellerini attılar. Kamil Yavuz tarafından kaleme alınan Anadolu’da Bir İz, Bir Boy: Çepniler adlı kitapta, Çepnilerin “nerede yaşadıkları, neden oraya gittikleri, ne yaptıkları” ve “nasıl bir iz bıraktıkları” gibi sorulara yanıt aranmaktadır. Ayrıca XVI. yüzyılın sonlarına kadar süren göçebe ve yerleşik yaşamları, tahrir defterlerinde yer alan köy, mahalle, mezra ve konar-göçer cemaat adları üzerinden ayrıntılı bir biçimde ortaya konmaktadır.
Kamil Yavuz
Murat Çaylı
