1862’de İstanbul’da doğan Fatma Aliye, edebiyatımızda ilk kez çeviri yapan kadın, ilk kadın romancımız, ilk kadın felsefecimiz, kadın-erkek eşitliğinden ilk kez bahseden, ilk kez monografisi yazılan yazarımızdır. Ünlü devlet adamı tarihçi, hukuk bilgini Ahmet Cevdet Paşa’nın kızıdır. Eserleri İngilizce, Fransızca ve Arapçaya çevrildi.
İlk olarak kadın haklarını yazdıklarıyla savunan, dönemin koşulları dikkate alındığında düşüncelerini son derece cesurca ortaya koyan bir yazardır.
Kadın ve erkeğin eşit eğitim olanaklarından yararlanması, çok eşliliğe karşı çıkması, kadınların evlilik ve boşanmada söz hakkının olması konularında makaleler yazmış, tartışmalara girmiştir.
İlk kadın cemiyetinin kurulmasına, şehit aileleri ve gazilere yardım toplanmasına konuşmalarıyla destek olmuştur. Kızılay Derneği’nin ilk kadın üyesidir.
Eserleri XX. Yüzyılın başında Chicago’da sergilenen ilk kadın yazarımızdır. Osmanlı aile yapısını yabancı gezginlerin hanımlarına tanıtan röportajlar yapmıştır.
Yabancı ülkelerde Fransızca bilen bir Türk kızı olarak bulunmuş, ailesini onurlandırmıştır.
Ailevi nedenlerle altmış yaşlarına doğru yazı hayatından ve toplumsal yaşamdan uzaklaşmış, 1936 yılında vefat etmiştir.
Güven Uluköse
