Fransa’da on sekizinci yüzyılın en dikkate değer tarafı fikir edebiyatı idi. Bu ihtilâl öncesi cemiyetteki suiistimaller, çok fazla idi. İşkence, baskı ve adaletsizliğin ölçüsüz kötülükleri karşısında meydana gelen haklı protesto dolayısıyla kelimelerini nadiren erişilebilen bir canlılık ve orijinallik ile bileyen parlak bir yazarlar grubu doğmuştu. Bu zor zamandaki düşünce önderleri düşmanlarının bile dikkatini zorlayan bir üslûbun üstatlarıydı. Ağır bir seyir takip eden terakki savaşında edebiyatın daha kuvvetli bir silâh haline getirildiği pek görülmüş değildir. Bunlar, bilinmeyen gelecek namına yapılan savaşın her şeyden önce insanların dimağlarında kazanılması lâzım geldiğini hiç unutmayan yazarlardı.
Bu kitapta bu fikirlerin hikâyesi bunlara ifade veren çok yönlü ve dinamik insanlardan bahsedilerek anlatılacaktır. Bununla beraber, bunu yaparken hiç bir zaman romanlaştırılmış biyografilere başvurmadık. Kitabın sonunda ilgililerin yararlanmasına sunulan notların belgelediği olaylar kendilerinde yeter derecede ifade etmektedir . Bu canlı şahsiyetleri takdim için hayal deminin cezbesine kapılmaya ihtiyaç yoktur.
George R. Havens
