Türklerin İslamiyet’le tanışmasıyla birlikte, İslamiyet’in hoş görüsünü anlatmak ve öğretmek amacıyla bazı destanî halk hikâyelerin oluştuğu görülür. Şüphesiz Türkler arasında İslamiyet’i anlatan ilk eserlerden biri de Hamzanâme’dir.
Hamzanâmeler, İlk olarak Araplar tarafından sözlü olarak anlatılmış ve yazıya geçirilmiştir. Daha sonra Farslar tarafından kendi mitolojik kahramanlarıyla eseri zenginleştirip yazılmıştır. Türkler ise İslâm dinine duyulan saygının yanı sıra genellikle bütün hikâyelerin özünde kahramanlık ve cihat anlayışının bulunması, Hazreti Hamza’nın yiğitliği, dürüstlüğü ve daima adaletli davranması, Türklerin onun şahsında kendi benliğini bulması da önemli bir sebep teşkil eder.
Oldukça geniş bir coğrafyaya yayılan bu anlatı, yazıya geçirildiğinde kaç ciltten oluştuğu bilinmemektedir. Yapılan araştırmalar sonucu Türkiye kütüphanelerinde çok sayıda mükerrer nüsha bulunduğu ve toplamı 72 ciltten oluştuğu görülmektedir. Hamzanâme’nin beşinci cildinin seksen beş varak olan birinci kısmı üzerine yapılan bu çalışmada, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi Nd.2496 numarada kayıtlı nüshası esas alınmıştır.
Mehmet Akif Yıldırım
