Şeyh said kıyamıyla ilgili bugüne kadar yazılan çok sayıda kitap oldu. Kimi çalışmalar değerli tespitler yaptı ve insanları bu konuda aydınlatıcı oldu. Bazı çalışmalar da sadece konu tekrarıyla ortaya çıktı. Kimi araştırmacılar da ısrarla Şeyh Said kıyamının çizgisini saptırmak peşinde koştu. İnsanların kıyama bakış açılarını değiştirme çabası içine girdi. Kendi düşüncesine göre kıyama yön vermeye çalıştı. Şeyh Said Efendi’nin asılacağı anda bile, kendini açıklamak zorunda hissetiği ve kendi el yazı- sıyla kıyamın özünü ortaya koyduğu tarihi gerçeği ısrarla görmek istemeyen insanlar oldu. 46 arkadaşı gözleri önünde asıldıktan sonra cellatların Şeyh’e hitaben; “söyleyecek bir sözün var mı?” sorusuna karşı, kağıt kalem istedi. Sözlü söylemedi. Kendisinden sonra kıyamının ana gayesinin saptırılmaması amacıyla kendi el yazısı ve gayet açık ve düzgün arapça hattıyla şöyle yazdı:
“Değersiz dallarda asılmama pervam yoktur. Muhakkak Mücadelem Allah ve Din içindir.
Mehmet Baran
