Yazar:
James Walvin
Çevirmen:
Gökçen İleri
Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 12 dk.
Sayfa Sayısı:
360
Basım Tarihi:
21 Ocak 2025
Yayınevi:
Pinhan Yayıncılık
ISBN:
9786258393798
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi
Şeker: Dünyayı Değiştiren Tat
Küçük bir gıdanın, koca bir dünyayı nasıl şekillendiğini görmek istiyorsanız, İngiliz tarihçi James Walvin’in yazdığı Şeker tam da size göre bir kitap.
Kitabın ilk bölümlerinde, şekerin Avrupa’daki ilk dönemleri anlatılıyor. Bugün mutfaklarımızda sıradan bir malzeme olan şeker, 1600’lerden önce Avrupa’da son derece pahalı ve nadir bir üründü. Öyle ki sadece kralların, aristokratların sofralarında yer alıyordu. Hatta bazı şölenlerde şeker, zenginliği göstermek için yapılan süslü heykeller ve dekoratif yiyecekler şeklinde sunuluyordu.
Ancak şekerin hikâyesi bu lüks imajın arkasında oldukça karanlık bir gerçeği barındırır: plantasyon sistemi ve köle emeği. 16. ve 18. yüzyıllar arasında Karayipler ve Amerika’da kurulan dev şeker plantasyonları, Atlantik köle ticaretinin en önemli merkezlerinden biri haline gelir. Şeker üretimi arttıkça fiyatlar düşer ve Avrupa’da tüketim hızla yayılır.
19. yüzyıla gelindiğinde, Sanayi devrimiyle birlikte şehirlerde yaşayan işçi sınıfı büyür ve şeker artık aristokratların değil sıradan insanların tükettiği bir gıda haline gelir. Özellikle çay ve kahve kültürünün yayılması şeker tüketimini olağanüstü artırır.
Kitabın son bölümlerinde ise yazar, şekerin modern dünyadaki yerini sorgular. Günümüzde şeker, paketli gıdalardan gazlı içeceklere kadar sayısız ürünün içinde yer alır ve birçok insan farkında olmadan çok yüksek miktarda şeker tüketir.
Geçmişte kilolu insanlarla dalga geçilirken; günümüzde obezite, diyabet ve metabolik hastalıkların artışıyla birlikte uzmanlar şekeri modern çağın en ciddi beslenme sorunlarından biri olarak görüyor.
Kitabı bitirdiğinizde mutfaktaki basit bir şeker kavanozuna bile farklı bir gözle bakmaya başlamanız muhtemel. Çünkü artık o küçük beyaz kristallerin ardında yüzyıllara
Arkadaşlar tüketmekten çok korktuğum baş düşmanım olan şekerin tarihini sonunda okudum. Hazır mısınız aydınlanmaya:)
Bizim ailenin genetiği ne yazık ki şekere çok yatkın. Annem şeker hastası ve bir teyzemi de şekerden kaybettik. O yüzden şeker konusunda ben çok hassasım. Çocuğuma doğal şekerler dışında hiç bir şekeri vermemeye de özen gösteren bir anneyim. Biz çok çektik o çekmesin. Bizim şeker ile imtihan devam ederken bu kitabı gerçekten merak ettiğim okumak istedim.
Eskiden şeker öyle her önüne gelenin çayına, kahvesine üçer beşer attığı bir şey değildi. Bir dönem İngiltere’de veya Avrupa’da şeker sahibi olmak; bugün son model bir elektrikli araç sahibi olmak ya da sınırlı üretim bir tasarım çanta taşımak gibi bir şeydi. Bu kitabı okuyunca anlıyorsunuz ki; o meşhur "tatlı yiyelim tatlı konuşalım" sözü, tarihin tozlu sayfalarında pek de "tatlı" başlamamış.
Walvin, işin mizah tarafını bir kenara bırakıp bizi tokatlayan gerçeklere de hızla çekiyor. Şekerin ucuzlaması ve her eve girmesi için koca bir kıtanın (Afrika) insan gücü sömürülmüş. Kitap, şeker plantasyonlarının aslında bugünkü dev fabrikaların ve modern kapitalizmin "beta sürümü" olduğunu kanıtlıyor. Şeker, bir gıda maddesinden ziyade; dünyayı şekillendiren, sınırları çizen ve milyonları yerinden eden siyasi bir aktör olarak karşımıza çıkıyor.
Kitabın 6. bölümünde değindiği gibi; çay ve kahve aslında şekerle evlenene kadar o kadar da popüler değilmiş. Acı olan bu içecekleri "içilebilir" kılan şeker, bir nevi tarihin ilk pazarlama stratejisi olmuş. Bugün Starbucks kuyruğunda beklerken aldığımız o karamel macchiato’nun arkasında, yüzyıllar süren bir "damak zevki mühendisliği" yatıyor. Walvin, bu bağı öyle bir anlatıyor ki; kahvenize şeker atarken sanki bir suç ortağıymışsınız gibi hissediyorsunuz.
Yazarın
Muhteşem bir araştırma ve harika bir çalışma..
Tek sıkıntı, bölüm ve konu içeriklerinin düzensiz oluşu…
Bunun dışında mutlaka okunması gereken bir kitap..
Kitabın kapağında da belirtildiği gibi şeker, sadece dişleri değil insanı, toplumu ve doğayı da çürütmüştür. Aslında bu, şekerin sunduğu devasa kazancın peşindeki kötü insanların bir etkisi…
Yazar Hakkında
James WalvinYazar · 0 kitap
James Walvin, uzun yıllar York Üniversitesi'nde ders verdi ve şu anda aynı üniversitede Emekli Tarih Profesörüdür. Ayrıca Karayipler, ABD ve Avustralya'da misafir öğretim üyesi olarak görev yaptı. "Siyah ve Beyaz" adlı kitabı ile prestijli Martin Luther King Anma Ödülü'nü kazandı ve kölelik ve köle ticareti tarihi üzerine geniş kapsamlı yayınlar yaptı. " Halkın Oyunu" adlı kitabı, futbol tarihine dair öncü bir çalışma olup, ilk yayınlanmasından otuz yıl sonra bile hala basılmaktadır.
