İnsan davranışlarını ve arka planında bulunan tutumları inceleyen modern psikoloji, farklı metot ve yaklaşımlarla bireyin davranışlarını değişik açılardan çeşitli durumlarda incelemeye çalışmaktadır. Fakat metafizikle ve mistik geleneklerle bağını koparmış görünen modern psikoloji insan davranışlarının ruhsal boyutlarını incelemekten kaçınma eğilimi taşımaktadır. Bu nedenle, pozitif bir bilim olma adına bireyin davranışlarının daha çok görünür kısmına ve zihinsel boyutuna odaklanmış olan modern psikoloji, insanın rûhî boyutunu inceleyememe problemiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu duruma modern insanın metafizikle bağının zayıf olması da eklenirse, günümüz şartlarında insan adına elde edilen bilgi ve bulgular insan tabiatını bütünüyle kavramaktan uzak bir durumdadır. Bu nedenle, kişinin metafizik ve rûhî boyutunu anlamak için, mânevî yönü gelişmiş bireyleri ve bu bireylerin bağlı bulundukları mânevî disiplinleri incelemek uygun görünmektedir.
Bu nedenle biz de bu çalışmamızda sûfî davranış konusunu ele almaya ve bu şekilde mânevî içerikli davranışları şekillendiren unsurları incelemeye çalışacağız. Böylece insanın rûhî boyutunu anlama ve değerlendirme imkânı bulunmuş olunacaktır.
İbrahim Işıtan
