İnsan yüzyıllarca "karanlıkta" oldukları için etrafında olanları göremedi, anlayamadı. Bilim insanın henüz aktığı kibritin küçük alevi oldu. Karanlığı aydınlatmaya başlayan bu titrek alevle insanlar karanlığı tamamen aydınlatabileceklerini düşündü, hevesle ellerindeki alevleri büyütmeye çalıştı.
Bugün alevin parlaklığı biraz artmışsa da, insan sadece bastığı yeri biraz görebiliyor; ancak hala büyük bir karanlık içinde. Etrafında oluşan gölgeler onların neler olabileceği konusunda yorumlar yapmaya zorluyor. Birbirlerini göremeyen, ama seslerini duyan insanlar yorumlarını birleştiriyor; bu da felsefi ve dini düşüncenin gelişmesine yol açıyor. Alevin ışığı arttıkça bir yandan etrafındakilerin gölgelerini değil kendilerini görmeye başlıyor, diğer yandan biraz daha uzakta çok daha fazla ve karmaşık gölgeler ortaya çıkıyor. Bunları daha önceki yorumlarıyla açıklayamadığından yine onlara dayanarak yeni yorumlamalar yapmaya çalışıyor.
Murat Yurdakök
