Doğu Karadeniz'in güzel şehri Trabzon çok zengin bir mimari mirasa sahip bulunuyor. Bu kitapta, il merkezindeki Bizans ve Türk devri yapılarının önemli örnekleri ile ilçelerden seçilmiş yapılar bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Kitabın büyük bir bölümü daha önce araştırılmamış ilçeler ve köylerdeki değişik fonksiyonlu yapılara ayrılmıştır. Böylelikle ilçelerdeki Türk devri yapılarının varlığı ortaya konmuştur. Araştırmamada en son yabancı ve yerli yayınlar, yüzey araştırmaları ve kazılar gözden geçirilmiş şehrin tarihi, coğrafyası, eski yolları, surlar ve Bizans yapılarına vurgu yapılmıştır. Türk devri yapıları türlerine göre gruplandırılarak günümüze gelenlerin kısaca mimarlık ve sanat değerleri üzerinde durulmuştur. Her iki dönemden yok olan önemli yapılara da kısaca değinilmiş, yok olan mimari mirasımıza dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Şüphesiz kitabın en zengin bölümünü ilçelerden seçilen örnekler oluşturmaktadır. Adeta yapılar arasında hızlı bir gezintiye çıkarak; göğü her zaman bulutlu, yamaçları yeşil ve çiçeklerle donanmış köylerin yapılarına göz atılmaktadır. Zengin coğrafya ve yaşama kültürünün biçimlendirdiği halk mimarisi ayrı bir bölümde ele alınmış, şehirleşme ile birlikte yok olan geleneksel mimarlık üzerinde durulmuştur. Araştırma bu haliyle Trabzon'un mimarlık tarihi için bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
Haşim Karpuz
