"Yanıtlanmasını ertelediğimiz soru şudur: Nasıl oluyor da üstben kendini esas olarak suçluluk duygusu biçiminde (daha doğrusu eleştiri olarak; suçluluk duygusu bendeki bu eleştiriye cevap veren algılamadır) dışavuruyor ve bu arada bene karşı böyle bir sertlik ve katılık gösteriyor? Önce melankoliye bakacak olursak, bilinci kendine çekip almış olan aşırı güçlü üstbenin, bireydeki tüm sadizmi ele geçirmişçesine acımasız bir şiddetle saldırmakta olduğunu görürüz. Sadizm tanımımıza göre, yıkıcı bileşenlerin üstbene mevzilendiğini ve bene karşı yönlendiğini söyleyebiliriz. Artık üstbene egemen olan yalın bir ölüm dürtüsü kültürüdür ve gerçekten de bu beni, eğer ben daha önce maniye başvurarak bu zalime karşı koymazsa, ölüme kadar götürmeyi başarır."
"Daha da ileri giderek, suçluluk duygusunun büyük bir kısmının normal olarak bilinçdışı kalması gerektiği, çünkü vicdanın oluşumunun, bilinçdışına ait olan Oidipus kompleksine derinden bağlı olduğu varsayımını ileri sürebiliriz. Normal insanın yalnızca sandığından daha ahlaksız olmayıp aynı zamanda bildiğinden çok daha ahlaklı olduğu şeklindeki paradoksal önerme ileri sürülecek olursa, bu yargının ilk yarısına bulgularıyla destek sağlayan psikanalizin, ikinci yarısına bir itirazı olmayacaktır.*
Bu Bd suçluluk duygusunda bir artışın insanları cani de yapabileceğini keşfetmek şaşırtıcı olmuştur. Ama bunun gerçek olduğundan kuşku yoktur. Birçok suçluda, özellikle gençlerde, suçtan önce varolan, dolayısıyla onun sonucu değil saiki olan çok güçlü bir suçluluk duygusu görmek mümkündür. Sanki bu bilinçsiz suçluluk duygusunu gerçek ve elle tutulur bir şeye bağlamak onları rahatlatmaktadır. "
Suçluluk duygusu_ Takıntı-Melankoli
"Üstbenin bilinç üzerinde denetim sağladığı izlenimi melankolide daha da kuvvetlidir. Ama burada ben karşı koymaya hiç cesaret edemez, suçluluğunu kabul eder ve cezaya razı olur. Bu farkı anlayabiliyoruz. Takıntı nevrozuında söz konusu olan benin dışında kalan itiraz edilebilir itkilerdir; melankolide ise üstbenin öfkesinin yöneldiği nesne özdeşleşme yoluyla bene alınmış bulunmaktadır. "
Yaşam dürtüsü, ölüm dürtüsü
" Cinsel eylemde cinsel maddenin dışarı atımı, bir bakıma soma ile tohum plazmasının ayrılışına denk düşmektedir. Tam cinsel doyumdan sonraki durumun ölüme bu denli benzeyişi, daha aşağı düzeydeki hayvanlarda üreme işlemiyle ölümün bir arada oluşu bundandır. Bu canlılar üreme esnasında ölürler; çünkü doyum anında Eros’un devreden çıkmasıyla ölüm dürtüsü serbest kalır. Sonunda, görmüş olduğumuz gibi, ben libidonun bir kısmını kendisi ve kendisi amaçları için yücelterek, idin gerilimlerle başa çıkmasına yardım etmiş olur."
sevgi yaklaşımı
"..Düşmanca tutumun hiçbir doyum olanağı yoktur, bu yüzden -yani ekonomik nedenlerle- yerini daha fazla doyum yani boşalım olanağı sunan sevgi yaklaşımı alacaktır."