Videolar
1. "Sistem və Fərd" qarşıdurması ilə başlamaq
Ən klassik və təsirli giriş belə ola bilər:
"Heç olubmu ki, sən tamamilə haqlı olduğun bir işdə rəsmi qurumlar və ya hansısa qaydalar səni divara dirəsin, amma sən heç nə sübut edə bilməyəsən? 'Şato' əsərində K.-nın başına gələnlər tam olaraq budur. Adamın torpaqölçən olduğuna əminliyi ilə sistemin onu heç sayması arasındakı o uçurum məni çox düşündürür."
2. "Şato"nun rəmzi mənası üzərindən
Söhbəti bir az daha fəlsəfi yönə çəkmək istəsəniz:
"Səncə, əsərdəki o əlçatmaz Şato nəyi təmsil edir? Bu, sadəcə bir dövlət idarəsidir, yoxsa insanın heç vaxt tam anlaya bilmədiyi həyatın özü, bəlkə də Tanrıdır? K.-nın ora çatmaq inadı mənə çox maraqlı gəlir, sanki o, sadəcə iş yox, həyatda bir məna axtarır
Heyvanıstan ilk baxışda sadə bir hekayə kimi görünür: fermadakı heyvanlar üsyan edib sahiblərindən qurtulurlar. Əslində bu sadə hekayənin altında XX əsrin ən böyük siyasi dramlarından biri gizlənir.
“Niye ki bu bitmek bilmez yaratış,
Yok olacaksa, bir gün her yaratılmış!”
-dedi, Mephistopheles.
Həyatımızın bir mənası varmı? Yaşadığımız həyatda mövzud olduğumuz üçün məmnun olmalıyıq, yoxsa,
Cəfər Cabarlının "Oqtay Eloğlu" teatr əsərində milli teatr yaratmağı qarşısına məqsəd qoyan Oqtay xalqın ciddi qarşıdurması ilə üzləşir. Cəhalət içində boğulan xalq teatr, səhnə ideyasını heç cür qəbul edə bilmir, Oqtaya qarşı çıxır, onu kənarlaşdırırlar. Vətəninə bağlı, onu candan sevən, təhsilli, ziyalı bir gənc olan Oqtayı xalqının savadsızlığı və bunun yaratdığı cəhalət incidirdi. O, səhnədə öz yurdundan, Azərbaycanlı aktrisa görmək istəyirdi. Hadisələrin gedişi zamanı Firəngizlə Oqtay arasında başlayan sevgi münasibəti Oqtayın həyatını tamamilə dəyişir. Bununla da, Oqtayın daha bir arzusu çin olur - ilk Azərbaycan qadını səhnəyə çıxır. Oqtayın kral, Firəngizin Amaliya rolunu ifa etdiyi Şillerin "Qaçaqlar" faciəsində səhnədə Kral Amaliyanı deyil, Oqtay Firəngizi öldürür. İlk baxışda bu, Oqtayın Firəngizdən qisas alması kimi də görünsə də, Oqtayın bu hərəkəti rəmzi məna daşıyırdı. Bununla əsərin qəhrəmanı Firəngizin Aslan bəyin əlində yenidən alətə çevrilməsinin qarşısını almaq, səhnəyə gələn ilk Azərbaycan qadınını əbədi yaşatmaq istəyirdi.
-"Kimdir müqəssir? Yaşadaraq öldürən ya öldürərək yaşadan? Sevərək parçalayan ya parçalayaraq sevən əliqanlı səfillər padşahı Oqtay Eloğlumu? Əski muhitin bu gülünc heykəlimi? Yaxud alman dahisi böyük Şiller özümü?"
Həmin dönəmdə Cəfər Cabbarlının özü də teatrı xalqın maariflənməsi üçün mühüm vasitələrdən biri kimi dəyərləndirir, onu yüksək qiymətləndirirdi. Beləliklə, yazar öz düşüncələrini Oqtay vasitəsilə oxucuya çatdırır.
