elimizde en azından, anne ve babamızın ölümünü yalnızca bir kez yaşadığımıza dair tesellimiz kalıyor. kendi ölümümüzden söz etmeye bile gerek yok. onu bir kez bile yaşayamayacağız.
bize ne yapıldığıyla bizim ne yaptığımız
öte yandan eğer bu yöne, hükmedilenin hükmedene dönüşmesine, ayağa kalkıp intikamını alan savaşçıya, Nietzsche'ci bir direnişçiye meyledecek olsam benim de kendimden küçük olani ezme riskim olmaz mı? nasıl olabilir de bir başkasını ezmeye dönüşmeden daha büyük bir güce yükselebiliriz? nasıl olabilir de kötülüğü yeni bir kötülükle değil de incelikle aşabiliriz? ve bu inceliğin içimize dolmasını ve bizi karanlık taraf kadar büyülemesini nasıl sağlayabiliriz?
bana öyle geliyor ki, estetik açıdan geçerli bir nesne üretmek için felâketi, işkenceyi ve sefaleti kullanmanın ahlaki açıdan çirkin bir yanı var. özellikle de bunları uydurmuyor, kanlı canlı varlıklar tarafından gerçekten yaşanmış acıları kullanıyorsanız.
toplum, temsilcileri aracılığıyla kendisi için neyin iyi, neyin kötü olduğuna karar verir, kurbanlar ya da suçlular için değil.