1959 yılında Erzurum’da doğdu. İlk ve Orta öğrenim tahsilini Erzurum’da tamamladıktan sonra 1979 yılında yükseköğretimine Erzurum Kazım Karabekir Yüksek Öğretmen Okulu Tarih Bölümünde başlamıştır. Daha sonra Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde yükseköğretimine devam etmiştir. 1989 yılında aynı bölümde Araştırma Görevlisi olarak göreve başlamıştır. 1991 yılında “M.Ö. II. Binde Devletlerarası Anlaşmalar” adlı teziyle yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. 1991 yılında başladığı “Eski Anadolu’da Devletler Arası İlişkiler, Antlaşmalar (II. ve I. Binde)” adlı doktora tezini 1994 yılında tamamlamıştır. 1995 yılında Yardımcı Doçent, 2002 yılında Doçent olmuştur. Türkiye’de ve Orta Asya’da bilimsel çalışmalara devam ederek 2009 yılında da Profesörlüğe atanmıştır. 2013-2016 yılları arasında Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Dekanlığı olarak görevini yürüttü.
Ceylan, Eskiçağ Tarihi, Türk Kültürü, Tarihi Coğrafya ve Strateji uzmanıdır. Özellikle son 25 yıllık süre içerisinde Doğu Anadolu, Kuzeydoğu Anadolu, Kafkaslar ve Orta Asya İlk Çağ Tarihine yönelik uluslararası bilimsel yüzey araştırmaları, kazılar ve projeler gerçekleştirdi. Ceylan bu kapsamda;
-Azerbaycan
-Moğolistan
-Gürcistan
-Rusya
-İran
-Kazakistan
-Kırgızistan
-Özbekistan
-Tacikistan
-Nahcivan
-Türkmenistan’da Türk Kültürü ve Tarihi ile ilgili bilimsel projeler yürüttü.
Bu projeler dışında;
-Arnavutluk
-Fransa
-Hindistan
-Suriye’de araştırma ve incelemelerde bulundu.
Doğu Anadolu Bölgesine yönelik birçok kitap ve makale çalışması bulunan Ceylan 30 yüksek lisans ve doktora tez danışmanlığı yürüttü. Halen yürütmekte olduğu 7 doktora ve 6 yüksek lisans tez çalışması bulunmaktadır.
300’ü aşkın konferans ve panele katılan Ceylan’ın birçok bilimsel dernek ve organizasyonda üyeliği bulunmaktadır. Bilimsel çalışmalarının yanı sıra 1999 yılından itibaren merkezi Erzurum’da bulunan Güneş Kültür ve Sanat Vakfı’nın Genel Başkanlık görevini sürdürmektedir. Güneş Vakfı’nın Başkanı olarak;
Ceylan, 2007 Yılı I. Uluslararası Türk Şöleni, 2009 Yılı II. Uluslararası Türk Şöleni, 2012 Yılı III. Uluslararası Türk Şöleni, 2016 Yılı IV. Uluslararası Türk Şöleni ve 2018 Yılı Türk Kültürü ve Spor Şöleni uluslararası organizasyonlarına başkanlık yaptı. IV. Uluslararası Türk şöleni etkinlikleri kapsamında Çuvaşistan yazarlar birliği tarafından Türk Dünyasına yönelik hizmetlerinden dolayı “Mitta Vasiley” devlet nişanı ile ödüllendirildi.
2012-2016 yılları arasında Türkiye Geleneksel Spor Dalları Federasyonu Başkanlık görevini yürüttü. Bu kapsamda 7-14 Eylül 2014 Kırgızistan I. Dünya Göçebe Oyunları ve 02-09 Eylül 2016 Kırgızistan II. Dünya Göçebe Oyunları Organizasyon Komite üyeliği ve Türkiye delegasyon başkanlığı görevlerini yürüttü. 2016 yılından itibaren Türkiye Geleneksel Spor Dalları Federasyonu onursal başkanlık görevini sürdürmektedir.
Ceylan evli ve iki çocuk babasıdır.