Yavuz Sultan Selim, Trabzon'u fetheden dedesi Fatih Sultan Mehmed'den beri doğu istikametinde imparatorluğa fayda sağlayan bir askerî yürüyüş düzenleyen ilk Osmanlı sultanı idi. O, yıllarca sancakbeyi olarak Trabzon'da bulunmuş ve güzel refikası Ayşe Sultan sayesinde Giray hanedanına mensup Kırım hanları ile ittifak yapmıştı. Oğlu Süleyman'ın idaresinde bulunan Kefe'deki Tatar birliklerini silahaltına almıştı. Zaten babasına boyun eğdirdiği son taht mücadelesinde de bunları kullanmıştı. Onun yakın selefleri olan Fatih Sultan Mehmed ve II. Bayezid'in politikaları Osmanlı Devleti'ni bir Balkan ve Akdeniz gücü olarak takviye etmekti. Yavuz Sultan Selim bu batı eğilimini kırdı ve sekiz yıllık kısa saltanatında Asya ve Afrika'da geniş çaplı fetih hareketlerine girişti. 1514-1515 yıllarında siyaseten açık fikirli bir entelektüel olan Kürt danışmanı İdris-i Bitlisî'nin desteği ile Kürt aşiretleri üzerindeki nüfuzunu muhkem kıldı.
Toynbee eski makalelerinin birinde şöyle demektedir: "Osmanlı tarihi boyunca bağnazlık yüzünden başarı elde edilememiş ve pek çok önemli fırsat kaçırılmıştır".