Son Timurlu Babür ve Oğullarının Romanı

9,0/10  (2 Oy) · 
4 okunma  · 
1 beğeni  · 
553 gösterim
"Son Timurlu", Timur'un torunlarından Babür Şah'ı anlatmaktadır. Babür, henüz 13 yaşında babasının ani ölümü üzerine tahta çıkmak zorunda kalacak ve ölümüne kadar 40 yıl sürecek inanılmaz bir mücadele verecektir. Bu romanı okuduktan sınra ise Maveraünnehir'in nereden çıktığını öğreneceksiniz: Babürlülerin gözyaşlarından... " Son Timurlu" büyük mücadelelerin, büyük ideallerin, büyük insanların, büyük aşkların romanı.
(Arka Kapak)
  • Baskı Tarihi:
    Ekim 2009
  • Sayfa Sayısı:
    864
  • ISBN:
    9789944109789
  • Çeviri:
    Ahsen Batur
  • Yayınevi:
    İleri Yayınları
  • Kitabın Türü:

Özbek Klasiği sayılan kitap iki ciltten oluşuyor. Türkiye'de ilk defa Ötüken Yayınevi ''Yıldızlı Geceler'' ismiyle basmış. Sonra eserin orijinal ismi olan Son Timurlu olarak değiştirilmiş.

Kitap Babür'ün Andican, Semerkand'dan Hindistan'a uzanan savaş, aşk, ilim ve düşünce hayatını edebi bir dille anlatıyor. Uzunluğuna bakmayın bir oturuşta 200-300 sayfa okuyabilirsiniz, o kadar akıcı bir eser olmuş.

Babür'den ve onun yapmak istediklerinden çok etkilendim. Babürname'yi okursanız bunun üzerine ne kadar harika bir devlet adamıyla karşı karşıya olduğunuzu anlarsınız. Kitapta sık sık Babür'ün yazdığı hatıralardan bahsediyor zaten. Şia-Sünni çatışmalarını tarafsız anlatmış yazar bu bakımdan da gözümde değeri yükseldi kitabın. İnsanı bugünden alıp geçmişe götüren, sahne sahne gözümüzde canlandıran bir anlatım var. Ne kadar övsek az.

Kitabın arkasında çok güzel bir tanıtım var. ''Türk tarihinde bu milletin
kendine özgü bir alfabesi olması gerektiğini ilk düşünen ve hatta Sığnak yazıtlarından faydalanarak bir Türk alfabesi icat eden, ama kara cahiller
yüzünden bu amaçla açtığı okulları kapatmak zorunda kalan bir padişahtı Babür.

Bugün Pakistan bir İslam ülkesiyse, Pakistanlılar Türkleri çok seviyorlarsa, bunu Babür ve evlatlarına borçluyuz.''

Bu sözlere değinmeden edemedim.

Büyük Dedesi Timur'dan aldığı dersleri, gönülleri fethetmek arzusuyla birleştiren Babür, Uluğ Beğ izinde, Ali Şir Nevai öğrencisi ve müthiş bir şairdir. Yine de mütevaziliği elden bırakmamış, Şah İsmail'in şiirlerini beğendiğini duyunca mutlu olmuştur.Hindistan'da insanların gönlünü kazanmak için yaptığı eserler için, aydınlanma dönemi diyebiliriz. Çünkü o hem ilimi ve sanatı yükseltmiş, hem kadınlara değer vermiş, hem kendi özü olan Türkçe'yi diriltmiş, hem de müthiş mimari eserlere öncülük etmiştir.

Kitaptan 50 Alıntı

Serbest bırakılan esirler, şehir ve köylerde Babür'ün söylediklerini aynen nakletmişlerdi. Şu anda cenaze merasimi düzenlenen savaşçı gencin yakınları da onun Şiva alevine benzeyen bir beladan helak olduğunu işitmişlerdi. Savaşçının genç karısı da kendini kocasıyla birlikte yakmaya hazırlanmaktaydı. Saçları omuzlarına saçılmış olan genç gelinin yüzündeki ölüm soğukluğunu gören Babür, birden Hintlilerin "sali" geleneğini hatırladı.
Bu geleneğe göre gelin kendini yakmaz da sağ kalırsa,ömür boyu matem elbisesi giymek, günde bir defa yemek yemek ve ölünceğe kadar bir daha evlenmemek zorundaydı. Şayet böyle bir hayatı istemezse, o zaman kocasıyla birlikte yakılması gerekirdi ...''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

''- Ama Allah bana dünyadaki bütün elmaslardan daha değerli bir hediye vermiştir: Bu hediye, senin gibi kıymetli bir oğuldur. Padişahlar ve oğullar arasındaki taht kavgalarının ne kanlı savaşlara, ne çirkin didişmelere sebep olduğu sence malum şeyler. İnşaallah bu tür şeyler ikimiz arasında hiçbir zaman vuku bulmaz. Tanrı'dan dileğim odur ki. benden sana, senden evlatlarına miras kalan şey cömertlik, mertlik, fedakarlık ve alicenaplık olsun. Bu faziletler, bizleri ulu dağ silsilesi gibi devamlı birbirimize bağlasın. İşte o zaman biz Hindistan'a geliş amacımıza ulaşmış oluruz.''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

''Kasımbey. Babür'ün icat ettiği bu alfabeyi bundan üç yıl öne Kabul'dayken Sır-Derya boylarındaki Sığnak'da ele geçirilen eski Türk kitabesini esas alarak hazırladığını biliyordu. Kur'an hattını mukaddes kabul eden bazı din adamları, ondan önceki alfabeleri karalayıp bir kenara atmışlardı. Hatta onlar bu yazıtların bulunduğu yere tekrar gömülmesini salık veriyorlar, Babür ise eski devirlerde icat edilen Türk alfabelerinin dinle bir alakası olmadığını ileri sürerek, hatt-ı Babüri'nin yaygınlaşmasını istiyordu.''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

''Galipler Şeybani-han'ın kellesini keserek mızrağa takıp Şah İsmail'in bindiği atın ayakları altına getirip attılar. Daha sonra kızılbaşlar, öldürülen şiilerin intikamını almak maksadıyla Şeybani-han'ın kellesini soyarak içini samanla doldurdular. Batıda Şah İsmail'in başının dertte olduğu başka bir Türk sultanı, II Bayezid vardı. Şah İsmail, hanın samanla doldurulan başını "benimle uğraşan sünnilerin akibeti işte budur!" demek istermiş gibi II. Bayezid'e "hediye" olarak gönderdi.''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

Binai'nin tekrar Şeybani han tarafına geçtiğinden, Muhammed Salih'in "Şeybani-han Name" isimli bir şiir kitabı yazdığından haberdardı. Acaba bunlar Babür'ün Şeybani-han'la çekişmesini nasıl yazmışlardı? Ya peki şu kitaplardaki gibi sadece galipleri övüp göklere çıkartırlar, Babür'e olmadık ayıpları yakıştırırlarsa ilerde insanlar gerçeği nasıl bileceklerdi?''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

''Söylenenlere bakılırsa, efsanelerde sözü edilen Yecüc Mecüc kavmi bu kızılbaşlardan başkası değildi. Güya Babür onların hediye ettiği kavuğu başına geçirip Köktaş'ta tahta oturduğunda, taşın bir kısmı parçalanıp düşmüşmüş. Artık Şah İsmail Semerkand'a gelip bu Köktaş'a çıkarmış ve işte o zaman da kıyamet koparmış!.''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

''Evet, şehzadem! Galipler korumasız kalan kalede üç gün boyunca yağma yaptılar. Daymiz Mahmud Han'ın en güzel kız kardeşi Devlet begim, Şeybani-han'ın oğlu Timur Sultan'ın haremine üçüncü hatun olarak girmiştir! Elli üç yaşına gelen Şeybani-han da Mahmud-han'ın on altı yaşındaki güzel, kızı Moğol hanımı nikahına almıştır! Mahmud-han'ın sevgili karısı Raziye ·sultan daha önce elçi olarak gönderilen Canibek'e hacana olarak verilmiştir! Geçen sene Hanzade hanım için bize demediğini koymayan Mahmud-han, şimdi sevgili karısını, kızını ve kız kardeşini kendi canını kurtarmak için peşkeş çekmiştir ve bu da halkın nefret etmesine yol açmıştır!''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

Mirza-han bana Şah İsmail'in bazı şiirlerini gösterdi, dedi ablasına. -Nazım cihetinden gayet mükemmel. Azeri Türkçesiyle yazılmış çok güzel şiirler. Yine tevazuyu elden bırakmamış ve "Hatai" mahlasını kullanmış...
- Büyük bir şair olduğu doğru,- diye karşılık verdi Hanzade hanım.- Gazellerinin şarkı haline getirildiğini duydum. Beni huzuruna kabul buyurduklarında "Padişah Babür'ün şahlığına da, şairliğine de saygı duyuyoruz," dediler. Daha sonra sizin Herat'da şarkı haline getirilen gazelinizin iki satırını ezberinden okuyup "Çoh yahşi" dediler.''

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov

Dünyanın dört bir yanında at oynatıp, kılıç sallayan Türk savaşçıları binlerce yıl boyunca Çin Maçin'den Mısır'a, Hindistan'dan Frengistan'a kadar nice nice devletler kurdular. Ama onlar Türk devletlerini baki kılacak Türk alfabesine, Türk diline ve tek bir Türk kültürü yaratmaya fazla önem vermemişler. Kılıç gücüyle kurulan devletlerin soyut temeli sağlam olmadığı için, başka kılıçların darbeleriyle kısa zamanda yıkılıp gitmişlerdir. Çünkü anamızın ağzımızdaki ak sütü haline gelen dilimiz, bizim manevî vatanımızdır.

Son Timurlu, Pirim KadirovSon Timurlu, Pirim Kadirov
5 /