Ada
@AdaKaradeniz
Şu anda okuduğu kitap
Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Ahmet Hamdi Tanpınar tarafından kaleme alınan ve kitabın ana kahramanı olan Hayri İrdal’ın geleneksel tutumu, eski öğrenimleri ile modernite ve yeniliğe karşı olan iç savaşı,sorgulamalarıyla ve ana kahramanımızın çevresinde yer alan, her birinin hikayesinin uzun uzadıya işlendiği karakterleriyle Türk toplumunun doğu-batı arasındaki mevcut kafa karışıklığını gözler önüne sermektedir. Hayri İrdal’ın hayatına dahil olduğu vakit ikinci bir perde açacak olan kadim dostu Halit Ayarcı ise çevresini domine eden ve soyadından asla ödün vermeden sadece ayar çekmeye alışmış bir karakterdir zannımca. Bu sebeple Hayri İrdal’da kendisinden nasibini alacaktır. Zaman kavramının vurgulandığı Saatleri Ayarlama Enstitüsü gerçekliğine inanmama sebep olacak kadar iyi tasarlanmış bir eser. Öyle ki enstitünün kuruluş aşamasından tutun, işleyişi, amacı, santim santim tasarlanan yapısına ve mahiyetinde yer alan insanlarına kadar olağan bir fikir. Liyakatsizlikten, akraba kayırmadan tutunuz içi boşaltılmış kadrolaşma ve iş ünvanlarına kadar kaleme alındığı vakitten 70 sene sonrasına yani bugünümüze kadar çokta bir şey değişmediğini acı bir şekilde görebileceğiniz, günümüze ışık tutabilecek bir öngörüye de sahip. Otomatiğe bağlamış insanlar, zaman vurgusuna önem verirken zıttı şekilde gerçeklikten uzak tavırlar taşımaları… Batılılaşmanın etkisi altındaki Türkiye’nin dönemindeki durumunu ironik ve mizahi bir yönden öyle alaycılıkla ele alıyor ki bizler de bu sayede karakterlerin bayağılıklarını okurken ağlanacak hallerine gülüyoruz.
Reklam
Servet-i Fünun dönemi yazarı olan Halit Ziya Uşaklıgil’in II.Abdülhamit döneminde binbir zorlukla kaleme aldığı ve sansür sebebiyle yayımlamaktan vazgeçmek mecburiyetinde kaldığı, un ufak edilen Kırık Hayatlar 1924 yılında kitap olarak yayımlanmasının ardından bizlere kazandırıldı. Eser, Halit Ziya tarafından kaleme alınan diğer yazımlarının yanı sıra toplum gerçeklerini yüze vurmaktadır. Bir şekilde paramparça edilmiş hayatların, küçümsenmiş aşağılık görülmüş şahsiyetlerin, evlilik hayatının bir ucunda yatan sırları köşesinde bulunduran örnekleriyle sefalet ile yoğurulan, alışılmış çaresizliği betimlemiş , açık bir şekilde gözler önüne sermiştir. Kitabın ana kahramanı olan Ömer Behiç ve dostu Bekir Servet ( namıdiğer Piç Bekir) ve çevreleri vasıtasıyla ahlak tabuları ve doğrucu davutluğun mahiyetlerini, zevklere yenik düşmenin acizliğini, evlilik müessesinin süre gelen aile hayatlarını anlatır. Doğruyu söylemek gerekirse kendimi kitabın içinde hissedebilmem için yaklaşık olarak 100 ü aşkın sayfa okumam gerekti. Yan karakterleri, İstanbul’un çetrefilli yaşantısında çözümledikten sonra kendimi birebir o zamanlarda o karakterlerin yaşantılarında hissettiğimi söylemeden geçemeyeceğim.
Alfred Adler, 1870 doğumlu bireysel psikoloji ekolünün öncüsüdür. Toplumsallığın üzerinde durarak bireylerin bunun eksikliğini çektikleri takdirde yaşamın olumsuz tarafına yönelebileceklerini savunur. Psikanalizin kurucusu Freud ile yolları bizzat kendisinin daveti üzerine Viyana Psikanaliz derneğinde kesişir ancak daha sonrasında insan ve gelişimini izleyen yönler tarafından birbirlerinden zıt düşünceleri savundukları için ayrılırlar. Adler, Freud’un libido vurgusu ve insanın varlığının kötücüllüğü barındırdığı kişinin nasıl bir insan olacağında bilinçaltının, cinselliğin rol oynadığının düşünmesinin ve hastalıkları bununla ilişkilendirmesinin aksine kişinin eksik yaratıldığını ancak gelişiminin aile ve çevresel faktörlerle ilgili olduğunu, yaşamın olumlu ya da olumsuz tarafında yer alacağını belirlediği 5-6 yaş döneminin toplumsallığı ve sosyal ilişkileri kabullenmesiyle alakalı olduğunu savunur. Bu kitapta da vurgu yaptığı en önemli kısım aşağılık ve üstünlüğün ilişkili olmasıdır. Her insanın varlığında aşağılığın bulunduğunu ve buna karşılık üstünlük sağlamak üzere belirli çıkarlar ürettiğini söylemekte. Tabii bunun yararlı yani yaşamın olumlu tarafında olması bir nevroz durumu değil aksine gelişim sağlamaya yöneliktir. Yaşamın olumsuz tarafında bulunanlardan ise, üstünlük ve aşağılık kompleksi geliştiren nevroza yönelen bir yapıya sahip bireyler olarak bahseder. Örneğin bencil ve ben merkezcilik ile aile yapısında kök söktüren çocukların sosyal hayata geçişlerinde, okula gitmek zorunda kaldıkları zaman bulundukları ortamdan soyutlanabileceklerinden, bunun aksine evde intiba bile uyandırmayan çocukların ise okulda olumsuz yönden etkin bir rol oynayabileceğinden bahseder. Aileler çocukların bireysel psikolojilerini yorumlamada genellikle yetersizlerdir. Bu yüzden
Bu eser içerisinde 7 öyküyü barındırıyor. Ve benim için ilk okuduğum Ahmet Hamdi Tanpınar eseri olma özelliği taşıyor. Kesinlikle diğer eserlerini de okumak istememi sağladı. Hikayelerin sonları çok beklenmedik bir şekilde kesiliyor ve diğer öyküye geçiyorsunuz. Hayattan bir yanılsama gibi, tam içine girip her şeyi çözdüm derken başka bir mevzunun içinde buluyorsunuz kendinizi. Öz ve akıcı. Ancak yazar kitaptaki son öyküsü Yaz Gecesi’nde birden fazla olay ve kişiyi anlatıyor olmasına rağmen olay örgüsünü kronolojik bir zamanlamaya göre değil diyaloglar ile kesintili bir şekilde okuyucuya aktarıyor. Bu sebepten ötürü okumakta en çok zorlandığım öykü Yaz Gecesi oldu. Bunun dışında gayet anlaşılabilir kıymetli bir eser.
