Canoğlu
@Ahmet_Canoglu
Karanlığa bir mum yak...
Müslüman bir kişinin, ictimai ve tarihi olaylardan ibret almayı bilen yetenekli bir beşerin, bir defa yaptığı hatayı bir daha tekrarlamaması gerekir. Eğer aynı hatayı bir daha yaparsa bir delikten iki defa ısırılmış ve yanlışın darbesini iki defa yemiş olur. Böylece de sosyal sonuçlar veren iman vasfını kendisinden soyutlamış olur. Çünkü Kur'an'ın ibret alınması için dikkatle bakmaya teşvik ettiği geçmişi hesaba katmamıştır.
Şüphesiz ilmi bulup keşfetmek, insanların onu kabul etmesi ve ondan faydalanmaları için yeterli değildir. Çünkü ilmi; hikmet, güzel öğüt ve en güzel tartışma üslubuyla insanlara ulaştırma, insanlık problemlerinin en başında yer almaktadır.
klasik metot İslam tarihini üç esas devir içerisinde ele almaktadır; bunlar, temelde Yunan medeniyeti tesirine bağlı bulunan ve Emeviler ve ilk Abbasiler zamanında büyük atılım gösteren nazari gelişme dönemi; Abbasi halifesi el-Mütevekkil'in Sünniliği yeniden yerleştirmesinden itibaren başlayan ve çok uzun bir süre devam eden gerileme ve çöküş dönemi ve son olarak, tamamen Batı tesiri altında ortaya çıkan ve özellikle Mısır'ın Fransa tarafından işgal edilmesiyle başlatılan rönesans (yeniden doğuş) dönemidir.
Böyle bir sınıflandırmaya dayanan bir inceleme hem gelenekçidir hem de eskinin tekrarından ibarettir; çünkü böyle bir metot takip etmek İslam tarihinin iyice kalıplaştırılmış bir yapılanışı içerisinde kalmaktır. Oysa, çöküş dönemi içerisinde gösterilen Memluk devrinde tamamen birinci plandan olan yazarlar yetişti. Osmanlılar'ın dini tarihi de tamamen incelenmemiş olmasına rağmen, günümüz dünyasında büyük bir etken olarak ağırlığını koymaya devam etmektedir. Aynı şekilde, Safevilerin damgasını taşıyan önemli Şii rönesansı hareketi de çağdaş realitelerle iç içe bulunmaktadır.
Öte yandan, çağımızdan önceki çağ, müslüman milletlerin bugünkü hayatına temel teşkil etmeye devam eden çeşitli yenilikçilik ve çağdaşlık şekillerine tanık oldu.
Her ne kadar raşid halifeler devri ve Emevi devletinin, gerek ilk ayrılıkların ortaya çıkmasında gerekse daha sonra İslam'ın yapılanmasında çok büyük payı olmuşsa da, ister Şeyh el-Müfid veya Ebu Cafer et-Tusi gibi yazarlarıyla Şiilik, ister Gazali veya Fahreddin er-Razi gibi Büveyhi devri yazarlarıyla Sünnilik ve Cüneyd, Ebu Talib el-Mekki veya İbn Arabi gibi yazarlarıyla Sufilik, isterse Kadı Abdülcebbar veya İbn Ebi'l Hadid gibi yazarlarıyla Mu'tezile söz konusu olsun ... bütün büyük İslam fırkaları, varlığını, nazari yönden Abbasi devri literatürüne dayanarak sürdürmektedirler.
Tarih, islam'da bir teolojidir ve teoloji de bir tarihtir. Öte yandan, büyük İslam mezheplerinden her biri, bir siyasi sistem olmasına rağmen, kesinlikle bir siyasi doktrine indirgenmeyecektir; çünkü İslam'da mana ile madde veya dünya ile din ayrılmaz bir biçimde birbirine bağlı olmuştur ve bağlı olmaya devam edecektir.