Şunu bilin ki, hayatımızda en yüce, en güçlü ve faydalı dayanağımız ana baba evinden kalma hatıralarımızdır. Size sık sık terbiyenizden söz açılır; dediğim gibi, güzel, kutsal çocukluğunuzdan kalma bir hatıra terbiyenin en iyisidir. Böyle hatıralardan dağarcığına çokça toplayarak hayat yoluna çıkan insan, bütün ömrüne güvenle bakabilir. Kalbimizde kalan tek bir iyi hatıranın bile bir gün faydasını görebiliriz.
İvan’ın hastalığının nedenini anlamaya başlıyordu: “Gururdan doğan kararın üzüntüsüyle aşırı bir vicdan azabı!” İnanmadığı Tanrı ve gerçekliği, hâlâ teslim olmak istemeyen kalbini gitgide sarıyordu.
“Tanrı yener!… O da, gerçeğin ışıklarında dirilir ya da inanmadıklarına hizmet ettiği için kalbi nefret dolu, kendisinden ve çevresinden öcünü alarak mahvolur…”
Hiç dikkat ettin mi, Smurov, kış ortasında derece sıfırın altında on beş, on sekiz dereceye düştüğü halde hava insana karın az, derecenin daha yüksek olduğu kış başından daha yumuşak gelir. Şimdi de öyle… Çünkü insanlar baştan soğuğa alışmamıştır. Hayatta alışkanlığın büyük önemi var.