Lyon ipek işçileri topluluğu hep isyankâr
canutlardı; 1831’de ve yine 1834’de ayaklandılar. Michelet’in ifadesiyle “bu dünya onu
yapamayacağı için, karanlık ve nemli vadilerinde kendilerine tatlı rüyalar ve görüntülerden ahlaki bir
cennet” kurdular.
1846’da yüz biçerdöver üretme işine
kalkan fabrika, yine de cesaretinden ötürü kutlanmaktaydı: “Biçerdöver yapmak gibi riskli bir işe
girişecek yeterince cesarete ve enerjiye sahip kimseler bulmak, çiftçileri ürünlerini biçerdöverlerle
kaldırmaya ya da bu tür yeniliklere sıcak bakmaya ikna etmek kadar zor bir işti"
Mısır İslam dünyasındaki ilk, Fas ise son milliyetçi hareketi ortaya koymuşsa, bunun
nedeni, Mehmet Ali’nin Batılılaşmanın ana yolları
üzerinde yer alıyor olması duruyor.
Modern dünyanın diğer pek çok özelliği gibi, milliyetçilik de çifte devrimin çocuğudur.
Alman göçmenler 1830’larda yoksul Avrupalıların rüyalarını süsleyen bir ülke
olmaya başlayan ABD’ye gitme nedenleri sorulduğunda, “orada kral yok” yanıtı vermekteydiler.