Hasta olmayan biri hastanın neden karamsar olduğunu anlayamaz. Yine de insanın umudu olmalı... Ya da şöyle denebilir: umut insanın sorumluluğudur. Umutsuz olmak kendinden vazgeçmenin ifadesidir. Umut çabanın anasıdır.
Bir ülkenin güçsüz olmasının birçok nedeni vardır. Doğal afetler, toprağın verimsizliği bir ülkeyi zayıflatır ve fakirleştirir ama insanlığı kaybetmek, insanların neden olduğu bir şeydir. O yüzden insanlığını kaybettiği için güçsüz düşen, başkalarının sempatisini kazanamaz.
Uygarlıklar ve halklar yok olabilir. Dünyada da insanlık tarihi boyunca tarih kayıtlarının hepsi gül rengi değildir. Şayet tarihi okumak bizi gözyaşlarına boğabiliyorsa, gözlerimizin önünde son nefesini vermekte olan bir uygarlığı görmek çok üzücü bir şeydir!