İnsanın yalnızca duyusuna ağırlık veren yanıtlar hayvaniliğe
Yalnızca duygusunu öne çıkartan yanıtlar mistikliğe
Yalnızca aklını önemseyen yanıtlar ise vahşiliğe neden olmuştur
Bir kişi,bir millet, bir kültür kendi anlam-değer (Maneviyat) dünyasını,bundan dolayı da anlamlandırma yeteneğini kaybetmeye başlarsa kendi vicdanı önünde küçük düşer, aşağılık kompleksine kapılır. Bu kompleksin en önemli göstergesi özgüvenini kaybetmek; sahip olduğu dini,ilmi,siyasi,ahlaki,estetik,tarihi tüm değerlerden önce şüpheye düşmek,sonra uzaklaşmak, en nihayetinde terk etmektir.
Başta iman olmak üzere gayb kümesinin öğeleri makul hale getirilmedikçe, vicdani / zihni din, ahlaksızlığın kaynağı olmaya devam edecektir. Makul bir alana geçmenin ilk şartı ise akl-edeni, akil olanı tanımakla, yüklendiği emanetle yüzleşmekle ve nasıl bildiğini bilmekle başlar