Din hem gerçek ıstırabın dile getirilişi
Hem de gerçek ıstıraba karşı protestodur.
Din mazlum varlığın iç çekişi,
Kalpsiz dünyanın kalbi ve ruhsuz koşulların ruhudur.
Din halkın afyonudur.
-Karl Marx
bazen biraz sessizlik, bir jest, derin düşünce hali veya bir eylem, insanın kendini ifade etmesi için daha etkili olabilir. Bazen bir insanı kucaklamak, söylenecek yüzlerce kelimeden daha etkilidir.
'Hayır' deme hakkı engellenen insan, zihinsel ve duygusal radarları hasar aldığı için ömür boyu engelli hale gelir. Kötülüklere duyarsız, anonim, silik, kimliksiz ve kişiliksiz insanlar, hayır deme yetisi, yetkisi ve hakkının gaspıyla üretilmektedir. Kendilerini korumak için bile hayır diyemeyecek hale getirilen bu insanlar, bazen yalnız kalma korkusundan bazen de herhangi bir öfkenin muhatabı olmamak için hayır diyememektedirler. Hayır diyemediklerimiz, içimizde birikerek katı bir vicdan gelişmesine yol açmakta ve suçlusu biz olmadığımız birçok olayda kendimizi suçlu hissetmemize sebep olmaktadır. Hiçbir sorunu çözmeyen bu his, hayır diyememe hastalığının ilerlemiş halidir.
"Yüksekçe bir kayanın tepesine çıkıp boşluğa bakan birinde ilk uyanan his, geri çekilmedir. Geri çekilme, aynı zamanda boşluğu/yokluğu mahkum etmektir. İnsanın geri çekilme hissi, uçurumun/boşluğun insan doğasına aykırılığını gösterir. Mesele, bu boşluğu mahkum eden insanın, o boşluğu nasıl dolduracağıdır."
-Nietzsche