Özgürlüğü işlemez hale sokmanın bizzat kendisi bir cehennemdir. Bu cehennemin götüreceği herhangi bir cennet olamaz. Cennet odur ki, cehenneme gitme özgürlük ve gücü olan kişi tarafından tercih edilir. Boynuna kement atılarak bir yerlere sürüklenenlerin varacakları yer cennet değil olsa olsa ahır olur.
Paul Tillich, bir insanın gerçek tanrısının, o insanın hayatının olmazsa olmazı ve amacı haline getirdiği değer (veya kişi) olduğunu söylüyor. Tezinin esası budur. Dâhi ilahiyatçı filozofa göre, insanın gerçek tanrısı, onun hayatında belirleyici olan neyse odur. Paraysa para, kadınsa kadın, şöhretse şöhret, mevki ise mevki, şiddetse şiddet.
Asla unutmayalım: “Fitne çıkarıyorlar” ithamı, tarih boyunca dinciliğin en kahpe, en namussuz ama en ‘verimli’ susturma aracı olmuştur. Aynı araç bugün de aynı mantıkla kullanılmaktadır. Günümüz dinci siyaset lügatinde fitne’ daha çok ‘darbe yapmak’, ‘hükümeti devirmeye teşebbüs’ tabirleriyle ifade edilmektedir.