Yazar:
Yaşar Nuri Öztürk
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı:
332
Basım Tarihi:
Mart 2015
Yayınevi:
Yeni Boyut Yayınları
ISBN:
9789756779781
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Deizm·332 syf.·1000Kitap
10/10
2025 35. kitabı
Çok inceleme paylaşmasam da, bunu paylaşmaz isem olmaz. Çoook uzun bir süre sonra konuyla ilgili en beğendiğim kitap diyebilirim.
Kitap sanki beni kızgın, dalgalı sulardan aldı ve sakin, berrak sulara götürdü. Kafamda yıllardır dönüp duran onca soruyu, kendi mantığı içinde öyle güzel çözdü ki… Kitabın sayfalarında ilerledikçe, hem düşünsel hem de duygusal anlamda rahatladım. Hoca deizmi; Tanrı’ya inanan, ama inancını hurafelerden, katı kurallardan ve dayatmalardan arındırmak isteyen insanların yolu olarak tanımlıyor. Bu, dine karşı çıkmak değil; inancı en saf hâline döndürmek. Genç neslin dine karşı soğumasını anlamak ve yorumlamak için önemli bir tespitler içeriyor. (Uydurma çuf çuf hocalar, hurafe sallayan hocalara güzel dokundurmalar var.)
"Tanrı, iradesini hakim kılmak için yeryüzündeki iyi insanları kullanır; yeryüzündeki kötü insanlar ise kendi iradelerini hakim kılmak için Tanrı'yı kullanılır."
"İnsanoğlu kendine üstünlük ve farklılık sağlayan kavram ve kurumların, değil silinmesine, aşınmasına bile izin vermez."
Kitapta sık sık altı çizilen bir nokta var: Ahlak, yalnızca dinle sınırlı değildir.
"Bugünkü dünyanın en ahlaksız kitleleri, dinde en iddialı ülkelerde yaşamaktadır."
İnsanın vicdanı, empati gücü, adalet anlayışı ve merhameti; hangi inanç sistemine sahip olursa olsun, onu iyi bir insan yapar. Kitap boyunca, dinin özünün aslında akıl, ahlak ve adalet olduğunu; şekilcilik, ritüel ve geleneklerin ise zamanla bu özün önüne geçtiğini hissediyorsunuz. Bu da insana, kendi inanç yolculuğunda daha özgür ve bilinçli adımlar atma cesareti veriyor. Son sayfayı kapattığımda, deizmi artık soğuk bir “reddediş” olarak değil; huzurlu, vicdanla beslenen, sorgulamaktan korkmayan bir inanç biçimi olarak görmeye başladım. Ön yargılardan kurtularak okunması gereken bir
Maun Suresi
Ölümünden 4 yıl sonra Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk hoca ile o hayatta değilken kitapları vesilesiyle onunla yeni tanışabildim. Kariyeri insanı hayran bırakacak seviyede olan ve yaklaşık 71 yıllık ömründe sığdırdıklarına bakınca neden daha önce hiç Öztürk’ü okumadım diye kendime çok kızdım. Normalde ön yargılarımı (özellikle dini konularda) kırmayı severim ama nasip bu zamanaymış. Şunu fark ettim ki; kanal değiştirirken gördüğüm daha çok dünyevi içerikli televizyon programlarına konuk olduğu için olsa gerek kendisine karşı bir hayli ön yargılıymışım. Bu vesile ile ön yargımı def etmek için Deizm kitabı aldım ve yaklaşık 4 gün içinde bitirdim ve kitabın dili gayet akıcı ve anlaşılırdı…
Kitabın alt başlıkları tek başına bir felsefe kitabı olabilecek kadar iddialı cümleler içermekte. Deizmi ‘’tanrı, akıl ve ahlaktan başka kutsal tanımayan inanç’’ olarak tanımlamaktadır. Deizmin felsefi boyutlarından tutunda dünyadaki dinlerle arasındaki bağı ele aldığı kitapta yer yer asla kabullenemediğim satırlar mevcut. Büyük bir Mustafa Kemal hayranı olduğu pek çok bölümde hissediliyor. Açıkçası benim gerekli görmediğim noktalarda konunun nasıl Mustafa Kemal’e geldiğini anlamadığım alanlar çok fazlaydı. Onun dışında gerçekten çok etkilendiğim noktalar olmadı değil. Kitapta beğendiğim yerleri çizmekten ellerimin uyuştuğu zamanlarda oldu.
2015 yılında kaleme aldığı bu kitap laikliğin deizmin bir alt türü olduğunu savunarak başlıyor. Belki Mustafa Kemal’in o dönemde tekke ve zaviyeleri kapatması doğru bir karardı ama diğer çözümlerin darbe niteliğinde tepeden inme bir yolla kökten olması beni hep rahatsız etmiştir. Ve benim nezdimde inkılap döneminde tek doğru ile onlarca yanlışın yapılmış olması gerçeği değiştirmiyor. Yaşar Nuri hoca daha kitabının başında
2/10
2019 53. kitabı
Kitabı okumadan önce, “Nasıl yani Yaşar Nuri deist miymiş?!??” diye okumaya başladıktan sonra aslında Deizm’e islami açıdan bir tahlil yapmış olduğunu daha kitabın ilk sayfalarında anlamış oldum.
Sayın Öztürk, Deizm’in dinci riyakarlığa karşı bir sığınak olarak doğduğunu söylüyor. Dinci zorbalığa maruz kalan insanların, özellikle de Ortaçağda Avrupa’da kurulan Engizisyon Mahkemelerinden sonra, hem Allah’a imanını korumak hem de hem de dinci zulüm ekiplerinin günlük hayatına müdahalelerinden uzak kalmak için bir sığınağa ihtiyaçları olduğunu bu bakımdan deizme sığındıklarını söylüyor. Bu açıdan da deizmin aslında dine karşı değil ateizme alternatif olarak ortaya çıktığını ekliyor.
Kur’an’da müşriklerin ebediyen mahvolmuş sayıldıkları belirtilirken Allah’ın birliğine bir şekilde iman edenlerin mahvolmuş sayılmadığını buna binaen de Kur’an’ın deizme teşvik etmediğini fakat deizme açık kapı bıraktığını söylüyor Yaşar Nuri Öztürk.
‘İyi tamam deizm; batıda Hristiyanlığa, Yahudiliğe, bu dinlerin zorbalığına karşı doğdu fakat İslam’da nasıl tasavvur etti, buna ne diyor yazarımız’ sorusu aklınızdan geçmiştir zira okurken ben de bunu sordum kendi kendime. Onu da “Müslüman dünyanın akılcı ve temiz vicdanlı insanları ise tarikat şeyhleriyle dini temsil ettiğini söyleyen saltanat dincisi azmışların pisliklerine bakarak dine karşı çıkmıştır.” diyerek özetliyor.
Yani kısaca Yaşar Nuri, hak dini İslam’dır, Allah’a imanı korumak için her şeyi feda edebilmeyi insana öneren de Kur’an’dır diyor. Eğer dine uzak bir insan varsa bir gün gerçekten dindar olacaksa onun yolu deizmden geçmelidir yoksa sonu ya dincilik olur ya da ateizm diyor.
Bana göre bir İslam profesörünün başka bir inancı boklamadan incelemesi yönünden güzel, deizmin tahlil ve terkibi açısından yetersiz bir eser olmuş.
Dini konularda kafamda hep sorular vardı, hala var, kendimi bu alanda olabildiğince geliştirmeye çalışıyorum.
Dini konulara karşı olan ilgim beni çok çeşitli inanç sahipleriyle buluşturdu, bunların en yoğun kesimi deistlerdi. Deizm mantığını anlayamıyordum bana daha çok kolaycılık gibi geliyordu. "Allah var tamam ama din yok öyle mi!? Ne saçma!" diyordum.
Yaşar Nuri Öztürk benim dini ve hayati bakış açımı geliştiren aydın bir insandı(r). At gözlüklerimi çıkarırken ve putlarımı kırarken en büyük desteği onun kitaplarından ve konuşmalarından aldım.
Bu kitap sayesinde Deistlik hakkında tüm sorularıma cevap buldum.
Dini araştırmalara girdiyseniz bu kitabı es geçmeyin derim. Kendi eksikliklerimi görmeme de vesile oldu. Bence bu kitap size de kendi müslümanlığınızı(ya da inancınızı) eleştirmeniz için büyük fırsat.
Hala Yaşar Nuri Öztürk gibi bir İslam profesörü nasıl böyle bir kitap yazdı anlam veremiyorum çünkü resmen Deizm'i olumluyor. Kuran sözde deizme kapı aralıyor diyor resmen.
Sonuç olarak üniversite döneminde kulakları çınlasın bi akademisyen vardı Erdem Taşdemir. Derste bir muhabbet oldu ve deist olduğumu öğrendi. Her gün beni rencide etmek amacıyla tüm sınıfa nasılsınız diye sorardı. Sıra bana gelince iyiyim hocam der, siz nasılsınız diye sorunca:
İYİYİM ALLLLLLAAAHAAA ŞÜKÜR
diyerek bana laf sokmaya çalışırdı.
En son dedim ki hocam ben din ve deizm üzerine biraz daha araştırma yapıcam bekleyin hele siz.
Bu kitabı o şekilde aldım.
Sonra yarıyıl tatili dönüşü hocam dedim ben bilgi edindim.
Peki dedi, İslama mı yaklaştın yoksa deizme mi
Deizme hocam dedim
Kızım git hadi salak salak konuşma ders başlayacak dedi.
SAYGILAR HOCAM.
Bir kaç dakika önce bitirdim ve not aldığım kısımların sadece onda birini alıntı yapabildim.. Okuduğum ve anlamaya çalıştığım kadarıyla özetle; “Kur’an, Deizme kapı aralıyor” net bir şekilde kitap bitince söyleyebiliyorsunuz lakin ben kitabı okumadan önce de bunu söyleyebiliyordum. Saygılar :)
Deizm'in Yükseliş nedenleriDin
Kur'an deizm teşvik eden bir kitap değil ama ona kapı aralayan bir kitaptır. Deizmin aynı anda hem felsefl hem de teolojik karakteri bu inancın Tanrı dışında insanüstü tanımamasıdır. Bu temel karakteri onun kutsal kavramını da etkilemiştir. Deizmin kutsalı ne dindir ne ilham ne havra ne kilise ne de cami. Onun kutsalları akıl, bilim ve ahlaktır. Dincilik, bu temel değerleri tarih boyunca yıkan, işlemez hale getiren hatta onlara savaş açan temel musibet olduğu için deistler dine hayatlarında yer vermemişlerdir. (Arka kapaktan)
Tartışma grubumla yaptığımız 'Deizm'in Yükselişi' üzerine söyleşide ana kaynak aldığımız kitap; bu olguyu tarihi kökenlerinden günümüze ilerleyen süreçte neredeyse aşamalar halinde önünüze seriyor. #voltaire #rousseau kısmen #kant gibi ünlü deistlerden önce ##ibrürravendi #ebubekrerrazı gibi tarihin ilk deistlerini, Batı 'nın bu inanca giriş nedenlerinin Engizisyon ile Tevrat'taki çarpık peygamber anlatımı, Müslümanlarda ise Arap olmayanları dışlayan Emevi saltanat dinciligi ile Riya olduğunu, İslamın akılcı ekolü Mütezile ve başta İmamı Azam olmak üzere pek çok düşünürün dolaylı da olsa mecburi durumlarda Deizmin nitelediğini, Tanrıya -ahirete iman- hayırlı ameller yapmak koşuluyla bizzat Kur'an tarafından insanların koruma altında olduğunu zira en önemli olanın şirke düşmemek ve riyadan uzak durmanın mucize dediği Bakara suresi 213. Ayette verildigini öğreniyorsunuz.
20yy'ın en büyüğü dediği Protestan ilahiyatçı #paultillich 'ın Telaffuz Edilmeyen Tanrı nitelemesiyle insanların hayatta en önem verdiği şeyin Tanrısı olduğu ile #isfahanlıragıb ve #bedreddinsimavi gibi büyük alimlerden de eserleri özelinde okumak güzeldi doğrusu. Hocanın tarihin en büyük paradoksu gördüğü; insanları kutsalın iyiye götürmesi beklenirken en büyük darbeyi almaları
10/10
2025 58. kitabı
Yaşar Nuri Öztürk, özellikle dine ilişkin tartışmalarda büyük bir boşluğu dolduran çok önemli bir çalışma sunuyor. Önyargılardan arınarak okumaya başladığınızda, kitabın değeri çok daha net ortaya çıkıyor. Öztürk, bugüne kadar dine karşı çıkan insanların aslında yaratıcıya değil, dinlerin uygulamalarına yöneldiğini açıklıyor. Bunu yaparken bilimin hakemliğini ve tarafsızlığını dikkate alıyor; riyasız ve anlaşılır bir dille okuyucuya aktarıyor.
Kitapta Öztürk, deizm konusunu Kuran’a referansla ele alıyor. Örneğin Tevbe Suresi’nin 107-110. ayetlerinden hareketle, Kuran’ın, içine şirk bulaşmış bir ortamda ibadet yerine daha temiz bir yol seçilmesini öğütlediğini anlatıyor. 107. ayette “Eğer girilen mescit Allah’ı anma maksadından uzaklaştıysa”, 108. ayette ise “Orada sakın namaza durma” deniliyor. Öztürk, bunu güncel bir dille yorumlayarak, siyasetin, cemaatlerin ve hurafelerin dini kirlettiği ortamlarda ibadet etmek yerine uzak durmanın daha doğru olduğunu açıklıyor.
Bu kitap, deizm ve dini eleştirel okumalar konusunda aklınızdaki tüm sorulara yanıt verecek, açık, riyasız ve bilimsel bir bakış açısı sunuyor. Okuduktan sonra, konuya dair kafanızda netlik oluşuyor; Yaşar Nuri Öztürk’ün bilgi ve rehberliği ile deizm konusunda kapsamlı bir anlayış kazanıyorsunuz.
Deizm·332 syf.·Din
8/10
2021 17. kitabı
Kitap genel olarak güzel fakat bilgi birikimi az olan bir insan için dini (islam,hristiyanlık vb) değil deizmi tamemen savunuyormuş algısı yaratıyor sanki.. Aslında dikkatli okunursa deizmi seçmesi için dincilerin baskısına maruz kalıp, dinden soğuyup Allah inancını kaybetmemesi için deizmi kurtuluş olarak veriyor. Yani üzerinizde din açısından bir baskı, zorlama yoksa özgür iradenizle karar verebiliyorsanız dininizi araştırınız
Deizm-Y.Nuri ÖztürkDin
Deizm- Yaşar Nuri Öztürk (330 sayfa)
Öztürk'e göre deizm; tarihte dine karşı değil ateizme karşı ortaya çıkmıştır.Dincilerin despotluğundan ve uygulamalarından sıkılan ve bunalan toplum da, hem bu zihniyetten uzaklaşmak hem de Allah'ın inkarından korunmak için deizm çatısı altına sığınmışlardır.
Öztürk'e göre; Kuran deizm anlayışını savunmaz fakat hükümleriyle deizme açık kapı bırakır.Hatta dine zamanında mesafeli olan veya dini hayatı tam anlamıyla yaşayamayan insanlara dindarlık için deizm yolundan geçmeyi önerir.Çünkü bu insanlar deizm yolunu kullanmaz ise, ya dinci ya da ateist sapkınlıgına yüksek ihtimal tutulurlar.
Öztürk kitabında açık olarak deizmi kendi tabiri ile ifade ettiği dincilere yeğlemektedir.Çünkü din
ci tabirinin sonrasında dinsiz ibaresini kullanmaktadır.
Kitabı ,son zamanlarda yükselen bir trend olarak gördüğüm deizm ve ateizm akımları neticesinde okuma ihtiyacı hissettim.Her ne kadar yazarla keskin çizgide ayrıldığım noktalar olsa da ,bana kazandırdığı ve öğrettiği bilgiler de az değil.Fakat;
"Allah katında tek din İslam'dır." ayeti deizme, dinimizin ne kadar ılımlı olacağının kesin delilidir.
Ateizm ve deizm konusunda bilgi sahibi olmak isteyenler için merhum profesörün ağzından yararlı bir kitap.
İyi okumalar.
Yazar Hakkında
Yaşar Nuri ÖztürkYazar · 70 kitap
Yaşar Nuri Öztürk, Bayburtlu bir anne ile Sürmeneli bir babanın çocuğu olarak 5 Şubat 1951 Pazartesi günü Bayburt'ta doğdu. Trabzon'un Sürmene ilçesinin Fındıcak köyünde büyüdü. Çoğu Çaykara'da bulunan Niyazoğlu sülalesindendir. İlk eğitimini babasından Kur'an okuyarak aldı ve dokuz yaşında hâfız oldu. On yıllık klâsik medrese eğitiminden sonra İstanbul Üniversitesi'nde hukuk ve ilahiyat tahsilini tamamladı. 12 yıl imamlık ve vaizlik yaptıktan sonra üniversiteye tekrar dönerek 1980 yılında "İslâm Felsefesi" konulu doktorasını tamamladı ve 1986 yılında aynı dalda doçent oldu. Orta Doğu, Balkanlar, Avrupa ve Afrika ülkeleri, ABD, Güney Kore ve Japonya'da kendi alanı ile ilgili akademik araştırmalar yapan Öztürk, ayrıca Fransa'da Grenoble Üniversitesinde çalıştı. New York'ta "İslâm Düşüncesi ve Çağdaş Sûfî Düşünce" dersleri okuttu.
Time Dergisi’nin gerçekleştirdiği ‘20. Yüzyılın En Önemli Kişileri’ (The Most Important People of the 20th. Century) anketinin ‘En Önemli Bilim Adamları ve Islahatçılar’ (The Most Important Scientists and Healers) listesinde, dünya kamuoyunca belirlenmiş yüz ismin ilk onu arasında yer aldı. Yaşar Nuri Öztürk
Türkçe, Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızca dillerinde çeşitli çalışmaları bulunan Yaşar Nuri Öztürk, 1978 ve 1982'de "Türkiye Millî Kültür Vakfı" ödülünü kazandı.
Yaşar Nuri Öztürk, 3 Kasım 2002 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi’nden İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girdi. Daha sonra CHP’den istifa etti. CHP’den istifasının ardından 16 Şubat 2005’te Halkın Yükselişi Partisi’ni kurdu ve bu partinin genel başkanlığını dört yıl boyunca sürdürdükten sonra 19 Ekim 2009 tarihinde üniversite ile çok ilgilenemediği gerekçesiyle genel başkanlıktan istifa ederek aktif siyasî hayatını son verdi.
2011 yılından beri mide kanseri ile mücadele eden Yaşar Nuri Öztürk, 22 Haziran 2016 Çarşamba günü İstanbul'daki evinde hayatını kaybetti. Cenaze namazı Üsküdar Şakirin Camii'nde kılınan Öztürk, Kanlıca Mezarlığı'na defnedilmiştir.
