Voltaire'in Candide romanı kendi olay örgüsü içerisinden hayattan birçok konuyu eleştirel tarzda yansıtan bir roman. Yazar Candide adında bir kahramanı türlü maceralara sürükleyerek hak, hukuk, adalet ve din gibi kavramları eleştiriyor.
Devrim'den önce, baylar, sosyal yapı şöyleydi:
Aşağıda, halk.
Halkın üstünde ruhbanın temsil ettiği din.
Dinin yanında yargıçların temsil ettikleri adalet.
Şimdi, insan toplumunun böyle bir anında
Neydi halk? Bilgisizlik!
Neydi din? Hoşgörüsüzlük!
Ve neydi adalet? Adaletsizlik!
Beni Hristiyan yapan Hollandalı papazlar her pazar günü beyaz siyah ayrımı olmaksızın hepimizin Adem'in çocukları olduğumuzu söylediler. Soy sop uzmanı değilim fakat bu vaaz verme meraklısı kişiler doğruyu söylüyorsa amca çocuklarıyız. Şimdi kabul edersiniz ki insan akrabasına bundan daha korkunç bir davranışta bulunamaz