Yazar:
Voltaire
Çevirmen:
İpek Ortaer Montanari
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 40 dk.
Sayfa Sayısı:
200
Basım Tarihi:
Mart 2018
İlk Yayın Tarihi:
1759
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Candide, ou l'Optimisme
Orijinal Dil:
Fransızca
Orijinal Ülke:
Fransa
ISBN:
9786053757924
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
47 diğer baskı · Tümünü Göster
Candide
2.209 okunmaAlfa Yayıncılık · Temmuz 2020 · 170 s.
Candide
794 okunmaİthaki Yayınları · Mart 2018 · 200 s.
Candide ya da İyimserlik
436 okunmaCan Yayınları · Mart 2023 · 151 s.
Candide ya da İyimserlik
326 okunmaCem Yayınevi · 17 Temmuz 2020 · 224 s.
Candide
261 okunmaKarbon Kitaplar · Mart 2017 · 131 s.
Candide ya da İyimserlik
258 okunmaAdam Yayıncılık · 30 Nisan 2000 · 256 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Olası dünyaların en iyisinde bütün olaylar birbirine bağlıdır...1001 Kitap Listesinden
Puan vermedi·200 syf.·
2022 19. kitabı
Yaşamı boyunca insan haklarını, fikir ve din özgürlüğünü savunan Voltaire eserlerinin ceremesini çekmiş filozoflardan biridir.
Felsefi öykünün ilk örneklerinden kabul edilen Candide; Voltaire’in
Puan vermedi·200 syf.··
Beğendi
·2023 36. kitabı
·12 günde okudu
·Okunma: 10 Temmuz 2023 07:53
Daha önceki incelemelerimde de belirttiğim üzere; bir Voltaire hayranı olarak, geçmişe gidip onunla sohbet etme şansı yakalasam ne mutlu olurdum ama demek istedim yine…
Voltaire, yaşadığı yüzyılı şekillendirmiş yazar ve düşünürlerden bir tanesi. Candide ise; Voltaire’in en önemli ve bilinen eserlerinden biri zaten. Üzerine söylenecek çok fazla söz yok aslında. Kesinlikle okunması gereken bir eser olduğunu düşünüyorum.
Konusuna kısaca değinmem gerekirse; kitabın başkahramanı aynı zamanda kitaba da ismini veren Candide’in, Vestflaya’da yaşamış olduğu şatoda, Baron’un kızı Cunegonde’ya aşık olması sebebiyle Baron tarafından kovulmasıyla başlıyor. Sonrasında Candide’in yolculuğu da başlıyor elbette. Avrupa’dan Asya’ya, Asya’dan Afrika’ya dolanıp duruyor. Bu yolculukları esnasında sayısız olaylar, güzellikler ve de talihsizliklerle sınanıyor.
Onun olaylara bakış açısı, onları bize aktarma biçimi, pozitifliği, hicvi, inancı, fikir ve özgürlükleri savunuşu, hoşgörüsü ile Voltaire kesinlikle muazzam bir yazar ve filozof!
Keyifli Okumalar!
Okunmasada olur!
İlk defa bi kitaba 4 puan veriyorum, buda kitabın cidden çok anlamsız ve saçma oluşundan kaynaklanıyor. Kitaptaki bağlamlar o kadar kötü ki bi zamandan sonra cidden başınızı ağrıtıp midenizi bulandırıyor. Belkide bu yayın evinden çıkan versiyonu böyledir ama cidden okumasamda olur dediğim ve hatta keşke okumasam dediğim kitaplardan. Kitap candide adlı karakterin aniden her şeyin mükemmel olduğu bir saraydan atılması ile başlıyor, atılma sebebi ise sarayda baronun kız kardeşini sevmesidir. Candidenin amacı baronun kız kardeşi ile evlenmek olduğundan kitap boyunca o kız ile buluşup evlenmenin hayali ile oradan oraya gidiyor. Başına gelebilecek her türlü şey gelen candide hala iyiliğin olabileceğine inanıyor ve onu bulmayada çalışıyor. Kısaca böyle bir hikaye kitabı oluşturuyor.
En baştada dediğim gibi bağlamları o kadar kötü ki midenizin bulunmaması elde değil, hatta okurken nasıl böyle bişey olur aniden acaba ben mi atlama yaptım diye sayfaları tekrar tekrar okuyorsunuz. Ama dediğim gibi bu baskısı böyle eğer okumaya hala istekliyseniz kesinlikle ama kesinlikle bu yayınevinden çıkma kitabı okumayın! Başka yayınevlerinin kitabını alın.
Candide adında bir genç zenginlikler içinde yaşadığı bir yerden kovulur ve ardından hayatta kalmaya çalışır. Bu süreçte birbirinden farklı kişilerle karşılaşır, olaylar yaşar. Biz de kitapta Candide’in deneyimlerini okuruz.
Candide’nin çok sevdiği bir filozoftan edindiği hayat felsefesi vardır. Bu felsefe hayatta yaşadığımız her şeyin, daha iyiye varmamız olduğudur. Başımıza gelen her şey iyidir. “Çünkü her şey en iyisi içindir.”
Peki ülkeden ülkeye gezer ve işkencelere uğrarken Candide hala aynı şeyi savunabilecek midir?
Her acı mutluluğa kavuşur mu? Mutluluk neyle mümkündür mesela? Parayla mı? Çok paran olursa çok mu mutlu olursun? Peki ya sonrası?
Kitapta İstanbul’a da uğruyorlar ve İstanbul’da başka bir hayat felsefesi ediniyor Candide: “Ne ekersen onu biçersin.”
Voltaire’i daha önce okuduysanız hicivli dilini bilirsiniz. Bu kitapta da oldukça var. Ülke ülke gezerken diğer ülkelere ve insanlarına güzel geçiriyor. Onların değerlerine, farklılıklarına…
Voltaire’in Sadık veya Kader/Zadig (ikisi aynı kitap) kitabı geldi aklıma. O kitap da aslında Candide’in kısa benzer bir versiyonu.
Ben ithaki yayınlarının İpek Ortaer çevirisiyle okudum kitabı ve benim okuduğum kitapta Candide’ten sonra Voltaire’in Micromegas hikayeleri de var (bu normalde ayrı bir kitap). Diğer yayınlarda böyle mi bilmiyorum ama almak isterseniz bilginiz olsun.
Okumanızı öneririm.
Candide
Candide, Almanya'da şatoda yaşayan saf, öğrenmeye meraklı romantik bir gençtir. Şatodaki filozof hocası Pangloss'un " Tüm kötülüklerine rağmen bu dünya iyidir." sözlerine
Puan vermedi·200 syf.··
Beğendi
·2021 17. kitabı
·16 günde okudu
·Okunma: 20 Haziran 2021 14:34
Çok basit bir gezginlik hikayesi üzerinden gayet anlaşılabilir bir Leibniz ve dönem felsefesi eleştirisi. İnsanların merkezci küstahlığına ve dönemin insan algısına olduğu gibi Avrupa’nın merkez olma üst bakışına da sağlam bir cevap olmuş
Lamartine Voltaire için şöyle der: "İtalya Rönesans'ı yaşadı, Almanya Reform'u gördü fakat Fransa'nın ise Voltaire'i vardı.
Voltaire okumaktan keyif aldığım Fransız filozof,
1759 yılında yazıldığı ve Voltaire’in de Aydınlanma Çağı filozofu oluşu göz önüne alındığında dönemin sosyal, siyasi ve eğitim açısından eleştirel bakışın yansıtıldığı bir eserdir. Eser aynı zamanda Voltaire’den izler de taşımaktadır. Onun gerçekleştirdiği karakter sembolizasyonları Gerçek’i ararken takındığı tutum ile benzerlik göstermektedir. Yazar aynı zamanda eserin sonlarına doğru Fransa İhtilali’nin öne sürdüğü milliyetçilik akımı ile ifade edilebilecek bir tablo da oluşturarak sürecin temellerini açığa çıkarmak istemiştir.
Voltaire, Candide eserini, Leibniz'in iyimserlik düşüncesine karşı çıkmak amacıyla yazmış.Var olan dünyaların en iyisinde yaşıyorsak, niçin yeryüzünde kötülük var, neden insanlar birbirini öldürüyor gibi konuları sorgular.İyimserlik inancını kaybetmesindeki en büyük nedenlerden biri, Kuzey Afrika'da meydana gelen depremde yaşanan ölümler ve yaralanmalardır.
Yıkımın ermişler günü meydana gelmiş olması dini sorgulamasına neden olur.Kötülük onun en çok üzerinde durduğu kavramdır.
Voltaire'nin yapıtlarında iyilikle kötülüğün, bağnazlık ile hoşgörünün çatışması yer alır.
Candide ya da İyimserlik yolculuk temasının işlendiği pikaresk bir yapıttır.Ülkeler, krallar, âdetler, gelenekler, alaycı bir yaklaşımla ele alınır kitapta.
Candide kitabın başlarında saf, iyi niyetli bir karakterken,zorunlu ya da bir arayışın uğrunda yaptığı yolculuklarla olgunlaşır.
Pangloss, kovulduğu şatodaki hocasıdır ve Leibniz felsefesini temsil eder.Baronun kızı Cunegonde, Candide'in sevgilisidir.Onun da başından türlü türlü olaylar, felaketler geçer.
Hem Kızılderili hem İspanyol olan Cacambo, Candide'in sadık uşağıdır.Voltaire'in kölelikle ilgili düşüncelerinin somutlaşmış halidir.
Kitaptaki şiddet beni çok rahatsız etti.İyimserlik gibi bir eklentisi de olduğu için kitap isminin, beklentim çok farklıydı.
Candide isimli genç, yaşadığı şatodaki Baron kızına aşık olur. Bunu öğrenen Baron, Candide’i şatodan atar. Bundan sonra Candide sevdiğine kavuşmak için binbir türlü zorlu yoldan geçer. Aynı zamanda Baron ve ailesinin de başına gelmeyen kalmaz.
Candide yol arkadaşıyla birlikte bir nevi sürgün yaşarken bir yandan iyiyi, mutluluğu arar.
Kendisi fazlasıyla iyimserken yol arkadaşı onun aksine karamsar biridir. Kıta kıta yolculuk yapıp iyiliğin nerede, nasıl olabileceğini sorgulamaya devam ederler. Kitapta ‘olan her şeyin, olabilecek olanın en iyisi için olduğu’ düşüncesi ana fikri oluşturuyor.
Kitap felaketlerle ilerlediği için merakla ve şaşkınlıkla okudum diyebilirim. Voltaire dönemin sosyal ve siyasal ortamını göz önüne seriyor. Sıkılmadan okuyacağınızı düşünüyorum.
Keyifli okumalar dilerim.
Yazar Hakkında
VoltaireYazar · 37 kitap
François Marie Arouet (21 Kasım 1694 - 30 Mayıs 1778), Voltaire takma adıyla tanınan Fransız yazar ve filozof. Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketine büyük katkısı olmuştur.
Din ve ifade özgürlüklerinin yanı sıra, insan hakları konusundaki düşünceleri ve felsefi yazıları ile ünlenmiştir. Eserlerinde Kilise dogmaları ve döneminin Fransız müesseselerini yoğun olarak hicvetmiştir. Zamanın en etkili isimlerinden biri olarak tanınır.
Voltaire Paris'te, 1694'te doğmuştur. Sekiz yıl boyunca sanat eğitiminin başladığı Collège Louis-le-Grand'da okumuştur. Fakat orada "Latince ve aptallıklar" dışında bir şey öğrenmediğini iddia etmiştir.
Mezun olduktan sonra Voltaire edebiyatta kariyer yapmaya başladı. Babası ise oğlunun hukuk eğitimi almasını istiyordu. Bu nedenle Voltaire, Paris'te bir avukatın asistanı olarak çalışıyormuş gibi gözüküp, zamanının büyük bir kısmını hicivsel şiirler yazmaya adamıştır. Babası bunu öğrendiğinde Voltaire'i yine hukuk okumaya göndermiştir; yine de Voltaire yazmayı sürdürmüştür. Sivri dili ile aristokratik ailelerin beğenisini toplamıştır. Kral XV. Louis'nin naibi, Orléans Dükü, II. Philippe'i konu alan bir yazısı nedeniyle Bastille'de hapsedilmiştir. Oradayken çıkış yaptığı piyesi Oedipe'yi kaleme almış ve Voltaire ismini almıştır. Oedipe'nin başarısı Voltaire'i etkili bir isim yapmakla beraber onu Fransız Aydınlanmasına dahil etmiştir.
İngiltere'ye sürgün
Voltaire'in hazır cevaplılığı ve sivri dili başına bela olmayı sürdürdü. Genç bir asilzadeyi gücendirmesi onun mahkeme dahi olmadan sürgün edilmesine yol açtı. Voltaire'in İngiltere'ye sürgünü, İngiltere'deki düşünsel durum ve yaşadıkları düşüncelerini büyük oranda etkilemiştir. İngiliz monarşisinden ve ülkenin din ve ifade özgürlüğüne verdiği değerden etkilenen genç yazar, ülkenin yazar ve düşünürlerinden de etkilenmiştir, Shakespeare gibi. Gençlik yıllarından Shakespeare'i Fransız yazarlarına bir örnek olarak görse de, daha sonraları kendini ondan daha büyük bir yazar olarak görmüştür.
3 yıllık sürgünden sonra Paris'e dönmüş ve fikirlerini İngiliz hükümetini konu alan kurgusal bir metinde toplayarak bastırmıştır; Lettres philosophiques sur les Anglais ("İngiliz(ler) hakkında felsefi mektuplar"). İngiliz monarşisini daha gelişmiş ve insan haklarına daha saygılı görmesi nedeniyle yazınları Fransa'da büyük bir tartışmaya yol açmış ve sonunda öyle bir noktaya gelinmiştir ki evrakın kopyaları yakılmış Voltaire ise Paris'i terk etmeye zorlanmıştır.
Château de Cirey ve sonrası
Bundan sonra sınırdaki Château de Cirey'e yerleşen Voltaire burada Marquise (Markiz) du Châtelet, Gabrielle Émilie le Tonnelier de Breteuil ile de bir ilişkiye başladı. Voltaire ile Marquise 21.000'den fazla kitap toplamışlardır. Kuşkusuz Voltaire'in 15 yıl süren bu ilişkisi entelektüel gelişimine yardımcı olmuştur. Yazmaya devam eden Voltaire Mérope gibi oyunları ve bazı kısa öyküleri yayımlamıştır. İngiltere'de geçirdiği zamanda onu en çok etkileyen şeylerden birisi Isaac Newton'un çalışmalarıdır. Eser ve düşüncelerinde bunun etkileri görülebilir.
Marquise'in ölümünden sonra Voltaire Berlin'e, yakın arkadaşı ve hayranı olan Büyük Friedrich'e gitmiştir. Kral zaten onu daha önce ısrarla saraya davet etmişti. Her ne kadar ilk zamanlarda buradaki yaşamı iyi gitse de, zamanla çeşitli zorluklarla karşılaşmaya başlamıştır. Sivri dili ile burada da haksız bulduğu durumları eleştirmiştir. Sonunda kızdırdığı Friedrich, Voltaire'in tüm evrakının kopyalarını yakmış, Voltaire'i de tutuklatmıştır. Voltaire Paris'e doğru yola çıkmış fakat XV. Louis onun kente girmesini yasaklayınca, Cenevre'ye gitmiştir. Her ne kadar iyi karşılansa da tiyatral performansları yasaklayan Cenevre yasaları Voltaire'in Candide, ou l'Optimisme ("Candide, veya İyimserlik") isimli eserini yazmasına ve kenti terk etmesine neden olmuştur. Bu eser Gottfried Leibniz'in felsefesinin hicvidir. Bugün Voltaire'in en tanınmış eseri Candide'dir. Ferney'de malikâne almış ve 1778'deki ölümüne kadar burada yaşamıştır.
Çalışmaları
Çok üretken bir yazar olan Voltaire neredeyse tüm edebi şekillerde eser vermiştir. Başlıca eserleri şunlardır:
Oedipe (1718)
Zaire (1732)
Lettres philosophiques sur les Anglais (1733)
Le Mondain (1736)
Sept Discours en Vers sur l'Homme (1738)
Zadig (1747)
Micromegas (1752)
Candide (1759)
Dictionnaire philosophique (1764)
Épître à l'Auteur du Livre des Trois Imposteurs (1770)
Oyunlar
Voltaire, tamamlanamamışlar dahil, 50-60 arası oyun kaleme almıştır. Bunlardan bazıları:
Ecossaise
Eriphile
Mahomet
Mérope
Nanine
Zaire
Şiir
Voltaire'in ilk basılan çalışması şiirdir. İki uzun şiir kaleme almıştır: Henriade ve Pucelle. Bunların yanında birçok kısa şiir de yazmış ve genellikle kısa şiirleri bu iki uzun şiirinden daha fazla beğeni toplamıştır.
Mektup
2. Katerina ile yapmış olduğu 26 mektuplaşması vardır. Bu mektuplardan 30 Ekim 1768 tarihlisinde Volter (Voltaire) "İmparator Majesteleri, Türkleri öldürerek beni hayata döndürüyor. [...] Yani haklıydım, ben Muhammed'den daha peygamberim: Ben şarkı söylediğimde Tanrı ve yengili birlikleriniz duymuştu." [...]
Felsefe
Voltaire'in en tanınmış ve büyük felsefi eseri Dictionnaire philosophique yani "Felsefe Sözlüğü"dür. Dönemin Fransız siyasi müesseselerine yoğun eleştiri içeren yazınlar içeren sözlük, aynı zamanda o dönemlerde popülerleşmiş düşünceler ve Voltaire'in rakip ve düşmanları hakkında da yazınlar içerir. Bunun dışında eserde din eleştirisi de bulunmaktadır.
Diğer çalışmaları
Voltaire bunların dışında tarihi ve düzyazı eserler kaleme almıştır. Düzyazı eserlerine şunlar örnek verilebilir: L'Homme aux quarante ecus, Zadig, dini ve felsefi optimizme saldıran ünlü Candide. Ayrıca yaşamı boyunca yaklaşık 20.000'den fazla mektup yazmıştır ve bu mektuplar gerek kişiliği gerekse düşünce tarzı açısından büyük önem taşır. 1740 yılında basılan Anti-Machiavel isimli eseri Prusya kralı II. Friedrich için Niccolò Machiavelli'nin Prens adlı başyapıtına yanıt olarak kaleme almıştır.
Düşüncesi
Her ne kadar ömrü boyunca yurttaşlık hakları ve din özgürlüğü gibi kavramları savunmuş olsa ve var olan Fransız rejimini eleştirse de Voltaire demokrasiden yana değildi. Onun gözünde en iyi yönetim biçimi 'aydın' bir monarşi veya 'aydınlanmacı mutlakiyet'ti. Nitekim hayatının sonuna kadar "aydınlanmış bir monark'ın yönetimini ideal bir yönetim tarzı olarak savundu."
Bunun dışında sınıfların varlığını da bir zorunluluk olarak görmüş ve ne teorik ne de pratik açıdan bunu eleştirmiştir. Din açısından ise Voltaire'in tutumları biraz karışıktır. Philosophes'den olan Voltaire genelde, diğerleri gibi, bir deist olarak tanımlanmıştır. Fakat çeşitli söylemleri nedeniyle ateist olduğu da düşünülmüştür. Ünlü felsefi eseri Felsefe Sözlüğü'nde (Dictionnaire philosophique) Voltaire ateizmi ve ateistleri eleştirir. Ortaya koyduğu dini fikir ve söylemler deist çerçevededir. Bazı araştırmacılara göre Voltaire'in deist çizgide kalmasının, kişisel nedenler bir yana, fikri nedeni onun yönetim biçimi konusundaki fikirleridir. Voltaire'e göre din halkın uygun biçimde yönetimi için neredeyse şarttır. Nitekim Voltaire'in tanınmış aforizmalarından birisi Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer yani "Eğer tanrı var olmasaydı, onu icat etmek gerekirdi" onun dini fikirlerini anlamak açısından önemlidir. Bunların dışında Voltaire, var olan dinî inanç ve yapıyı eleştirmiştir. Her açıdan Voltaire'in dini dogmatizme karşı olduğu aşikardır. Özellikle dini bağnazlığa sert biçimde karşı çıkmış, Hristiyanlığı ve Musevileri yermiştir. Bu tutumları da yine "Felsefe Sözlüğü"nde görülebilir.
Voltaire'in düşünce tarihi açısından önemli biri sayılır. Zaten tarihsel planda çok büyük önem taşıyan Fransız Devrimi'nin de babası sayılmıştır.
2020 yılındaki George Floyd eylemleri sırasında; servetinin bir kısmını sömürge ticaretine borçlu olduğu iddia edilen Voltaire'in Paris'te bulunan heykeline protestocular tarafından kırmızı boya döküldü.
Masonluğu
Voltaire, ölümünden kısa bir süre önce 4 Nisan 1778 tarihinde, Paris'te bulunan Dokuz Kız Kardeş Locası'nda (Les Neuf Sœurs Locası) Masonluğa alınmıştır. Yaşamı boyunca Masonlarla yakın temas içinde bulunan ve Fransız aydınlanma düşüncesini birlikte oluşturdukları Masonların geç davetine icabet etmiş, tekris töreni büyük bir ihtişam içinde gerçekleşmiştir. Benjamin Franklin gibi birçok isim, ABD'den sadece Voltaire'in tekrisinde bulunmak için Paris'e gelmiştir. Kendisine gösterilen bir saygı ve ihtimamın örneği olarak, Voltaire'e farklı bir tekris prosedürü uygulanmış, mabet kapısına gerilen siyah bir örtünün arkasından gerçekleştirilmiştir. Gözleri bağlanmamış ve Masonların kabulü esnasında uygulanan testler yaptırılmamıştır. Her üç derece de aynı gün içerisinde kendisine tevcih edilmiş, tekrisin ardından Loca başkanı tarafından yanına davet edilmiş ve orada oturmuştur.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Voltaire
