Kişisel yorumların kızarmayı ne-
den özellikle tetiklediği ve en güçlü etkenin neden utangaçlık
olduğu böylelikle ortaya çıkar; nitekim utangaçlık başkaları-
nın varlığına ve fikrine bağlıdır ve utangaç insanlar da her
zaman yüksek bir öz-bilince sahiptir.
Utangaçlık öz-dikkate bağlı olduğundan, çocukları utan-
gaç olmakla eleştirmenin onlara yarardan çok zarar geti-
receğini savunanların ne kadar haklı olduğunu görebiliriz,
çünkü bu şekilde eleştirilmek dikkatlerini kendilerine daha
da fazla yöneltmelerine neden olur. Sıkça vurgulandığı gibi,
“merhametsiz gözlemcinin meraklı bakışları altında duygu-
larının sürekli gözetlenmesi, yüz ifadelerinin incelenmesi ve
hassasiyet düzeylerinin ölçülmesi, genç insanları en çok in-
citen şeydir. Bu tür incelemelerin baskısı altında ezilmişken,
tek düşünebildikleri birinin kendilerine bakmakta olduğu ve
tek hissedebildikleri de utanç veya kaygıdır."34