Hep aynı yolu kullandığımızda o yol bizim için artık o kadar kolaylaşıyor ki daha kısa, daha iyi bir yol bulduğumuzda yeni yolu kullanmaya başlayamayabiliyoruz birden. Otomatikleşmiş beynimizle, kendimizi eski yolda buluyoruz her seferinde.
Özgürleştirmeksizin eğitilen aptallaştırır. Eşitlik ve zeka eşanlamlı kelimelerdir, tıpkı akıl ve irade gibi diyor Ranciere. İyi hocanın sırrının, öğrencinin zekasına gizlice yol göstermek olduğuna inanıyor; “zekayı çalıştırmaya yetecek ama tembelleştirmeyecek kadar gizlice” diye de ekliyor arkasından “halkı aptallaştıran öğrenimsizlik değil, zekasının aşağı olduğuna duyduğu inançtır diyor…
Kendimiz için değil de öğretmeni memnun etmek için, not için, diploma için çalışmak ülkemizde çok yaygın. İrademizi baştan teslim etmeyi öğreniyoruz. Diploma fetişizmi de bunun bir sonucu.