"Neredeyim?" Bir konum belirlemesi yapalım. "Hayatta şu an neredeyim? Her şeyden bağımsız olarak yaşadığım nokta olarak neredeyim? Ben nasıl bir insanım? Toplumun vermiş olduklarından bağımsız olarak ben nasıl bir insanım?" İkincisi "Nereden geldim? Yavaş mı gittim? Doğru mu gittim? Tehlikeli mi gittim? Tedbirli mi gittim? Hata yaparak , hak yiyerek bir yere geldiysem geriye doğru neleri nasıl düzeltebilirim?" Üçüncüsü" Nereye gidiyorum? Ne hızla gitmeliyim?" Tabi ne hızla gidebilirim de önemli bir soru.
Filistinli çocuklarla terapi yapan bir meslektaşımızın makalesinde geçiyordu. Devamlı çatışma içinde can tehlikesiyle yaşayan Filistinli çocuklar güçlü kalmak için stratejiler geliştirmişler. Bunlardan birincisi "çatışma anında zorda kaldığımızda birbirimizden haberdar olacağız. Birbirimizin gözünün içine bakacağız." İkincisi: "Yemek bulamadığımız anlarda ramazanı düşüneceğiz, üzülmeden sabredeceğiz." Üçüncüsü:" Mümkün olduğu kadar çok zeytin yiyeceğiz." "Niye?" diye sormuş terapist. "Çünkü" demiş "annem, babam zeytinin barış sembolü olduğunu söyledi ve ben zeytin yiyerek bunun böyle devam etmeyeceğini, eninde sonunda barışın geleceğini kendime hatırlatıyorum."
Kazandığımız bilginin, belgenin ve becerinin efradını cami, ağyarını mani olması önemli. Yani hedeflerimizle ilgili her şeyi dahil ettiğimiz, ilgisiz her şeyi dışarıda bıraktığımız bir yol tutmalıyız.