Romanda geçmişte hain bir pusuyla öldürülen efesinin intikamının peşine düşen bir baş zeybeğin çok güzel bir hikayesini okdudum. Ayrıca olayların geçtiği dönem, insanlar, köy ve ağalık düzeni tarafsız ve bütün gerçekliği ile ele alınıyordu. Benim için daha da önemlisi yazarın efe gruplarının o dönemde dağlarda gezen diğer gruplardan (eşkıyalar, rum çeteler, kaçaklar, paralı askerler vb.) farklarını çok güzel işlemesi oldu. Hepsinden öte yazar, güçlü kalemi ile romandaki her bir karakteri adeta yaşatmış ve olay kurgularını müthiş bir zeka ürünü olarak birbirine çok güzel bağlamış. Çolak Mehmet karakterine resmen bayıldım ve romandaki bir çok olay karşısında hayran kaldım. Açıkçası yazardan Milli Mücadele döneminde geçen, Yunanlılara karşı Efelerin ve Zeybeklerin zor koşullarda sergiledikleri mücadelelerini anlatan bu tarzda bir roman okumak isterdim. Yazarın eline sağlık. Benim puanım 8.
Reklam
Debreli Hasan'ı oldukça merak ettiğim için uzun zamandır beklediğim bir kitaptı. Yazarın emeğine sağlık. Böyle önemli bir tarihi kişiliği yazmak için son derece güzel bir başlangıç olmuş. Hikayeyi elindeki aile yadigarı el yazmalarından yola çıkarak kurgulamış. Oldukça akıcı yazmış. Bu sebeple bir çırpıda okudum. Fakat söyleyebileceğim küçük iki nokta var.
Bunlardan ilki anlatım dili ile ilgili. Yazar, kitap boyunca geçmiş olayları anlatırken "yapar, eder, gider, uyar, vurur, vurulur" gibi geniş zaman içeren bir anlatım dilini tercih etmiş. Bu olabilir bir durum ancak aralarda -di'li geçmiş zaman anlatımlarının olduğu bölümlerde mevcut. Kitap baştan sona tek bir anlatım dili ile yazılsa daha hoş olurmuş.
Ayrıca Debreli Hasan'ın kullandığı tüfek bazı bölümler martin bazı bölümlerde mavzer olarak geçiyor. Ikisi farkli tüfek bildigim kadarıyla. Gerçekte hangi tüfeği kullanmış? veya Neden böyle bir ayrım yapılmış?
Son olarak bazı bilgiler dip not açıklama gerektiriyor. Bölgeye, döneme ve yaşantılara çok aşina olayan okuyucular için anlatılanlar havada kalabilir. Eski yerleşim yerlerinin şuanki isimleri ve konumları, Debreli'nin çocuklarıyla çekilmiş fotografının gercekliği, lakabının "de bre" den mi geldiği vb.
Bu söylediklerim dışında Debreli gibi bir insanın yiğitliğini, Türklüğü, yardımseverliğini, merhametini ve nice yüce vasfını öğrenebildiğim için yazara teşekkürü borç bilirim. Kitaba puanım 7.
Kitabın 544 sayfa olan ciltli baskısını okudum. Baskı, cilt ve sayfa kalitesi orta düzey altıydı. Bu baskısını beğenmedim ve kalitesiz buldum. Yeni baskısının farklı yayinevine geçmesi yerinde bir karar olmuş.
Genel olarak kitabin içeriğini de beğendiğimi söyleyemeyeceğim. Yazar, kitapta kurtuluş savaşı yıllarında Kolancizade Talip Ali odağında Isparta ve yakın çevresindeki milli mücadele çaba ve olaylarına yer vermiş. Okudukça kitaptaki bu baş karakterin hayali bir karakter olduğunu ve o yıllarda yaşanmış gerçek olayların içine yedirildiğini anlıyoruz.
Söyleyebileceğim ilk eleştiri milli mücadele döneminde tartışma konusu olan ve hala üzerinde tartışmalar yapılan önemli bazı olayların (Demirci Mehmet Efe'nin Denizli Katliamı, Çerkez Ethem Olayı vb.) detaylarının tarihsel gerçeklikten uzak, hayali, yanlı ve yazarın kişisel yorumuyla kurgulanmış olduğudur. Özetle, kitaptaki olaylar milli mücadele yıllarında yaşanmıştır ancak gerçekte kitapta anlatıldığı gibi değildir. Ben şansım adına daha derin bir araştırma ve çabayla derlenmesini ve o şekilde sunulmasını isterdim.
İkinci eleştirim kitaptaki yan karakterlerin isimlerinin seçiminde yazarın yanlış yaptığını düşünmemdir. Gökçen Efe gibi milli mücadele yıllarında farklı cephede savaşmış ve şehit olmuş birini bu kitaptaki karakterle birleştirmekte güçlükler yaşadım. Yine benzer şekilde 1870'li-80'li yıllarda yaşamış ve Çakırcalı Mehmet Efe'nin başzeybeği Hacı Mustafa tarafından öldürülmüş Kamalı Zeybeği kitaptaki karakter ile eşleştiremedim. Kısacası yazar romanını büyük çoğunlukla hayali kurguladığı gibi bu isimleri de bu şekilde kullanmasaydı bence daha yerinde bir tercih olurdu.
Üçüncü eleştirim kitabın son bölümlerine doğru yer verilen Amerikalı araştırmacı karakteri üzerine olacak. Bence böyle bir kitapta hiç yer
Kitapta Aydın yöresinde -özellikle yazarın akrabalarının bulunduğunu düşündüğüm köy, kasaba ve/veya ilçelerde- geçen hikayeler bulacaksınız. Bu hikayelerde bazen yazarın seçtiği ve yörede yaşayan bir efenin hayatı yüzeysel olarak anlatılmış, bazen de bahsi geçen yörede konuşulagelmiş münferit bir olaya yer verilmiş. Yazarın anlatım dili oldukça güzeldi. Efeliği, yöreyi ve yöre insanının yaşantısını çok güzel aktarmış. Başta verilen alıntılarla ise hikayenin önermesini oldukça güzel vermiş. Ancak yer yer mitolojiye ve Yunan dönemine ait olayları, bilgileri veriyor oluşunu beğenmedim. Başlarda hikayeler ile paralel gitse de sonlara doğru bir cümleye düşen bu geri gidişler bahsi geçen hikayeler ile bağlanmamış ve bence oldukça havada kalmış. Bu durum da hikayenin hem amacına uymuyor hem de okuma akışını bozuyor.
Ayrıca hikayelerin tek başlarına önceden yazıldığını ve doğrudan kitaba konduğunu düşünüyorum. Kitabın baştan sona bir bütün halinde tekrar gözden geçirilmesi benzer olayların ve bilgilerin bu işlem sırasında çıkartılması gerekiyor. Hikayeler içinde tekrara düşen bir hayli cümle ve/veya paragraf hatta sayfa görmek mümkün. Bu da okuma akışını bozuyor ve okuyucuyu sıkıyor. "Zaten okumuştum yada diğer hikayenin birinde geçmişti" düşüncesi uyandırıyor.
Hikayelerdeki karakterlerin bir çoğu birbirleri ile ilişkileri olan insanlar. Bir olay esnasında ve/veya akrabalık bağıyla birbirlerine bağlanıyorlar. Aynı şekilde olayların geçtiği yerler de benzer yada birbirine yakın konumda. Kitap baştan sona tekrar gözden geçirilerek ve organize edilerek daha iyi bir kurgu ile roman şeklinde sunulabilir. Bu şekilde yazarın amacına daha iyi ulaşacağını düşünüyorum. Ama belki de ben kitabın tanıtım yazısından etkilenmişimdir ve Fatih Altınbeyaz'dan bir Yaşar Kemal veya Kemal Tahir
Okuduğum ilk kıyamet sonrası bilimkurgusu. Çevirisi okumamı zorlaştırdı. Zaman zaman yorulsam da sonunda bitirebildim. Bence yeniden Türkçe'ye çevrilmesi ve çeviriden sonra Türkçe'nin dilbilgisi yapısına uygun olarak düzenlenmesi gerekiyor.
Reklam