Çalışmak ve üretmek: Allah Kur' an yolu ile kendisi gibi dinlenmeksizin sürekli bir aktivite istemektedir (İnşirah-7: Bir işten, bir yorgunluktan boşaldığın an yeni bir iş ve yorgunluğa koyul.). Burada özellikle çalışmak ve gayret ettikten sonra Allah'a tevekkül etmek ve O'na güvenmek gerektiğini tekrar vurgulamamız gerekir. Kur' an, (Necm-39: Bilsin ki insan için kendi çalışmasından başka bir şey yoktur. Mümin-60: Rabbiniz demiştir ki: Çağırın beni, yakarın/dua edin bana, cevap vereceğim size.) demektedir. İkinci mesaja dikkat edersek, Allah, kulu ile ilgilenmek için, dua edilerek çağırılmayı, diğer bir ifade ile gayret etmeyi şart koşmaktadır.
Kur' an' da bu beş şartın dışında evrensel ve zaman üstü özellikli ve çok çok önemli başka emir, hüküm ve muhkem mesajlar vardır.Fakat bunlar maalesef sadece birer tavsiyeymiş gibi geçiştirilip durulmuştur.
Daha sonra eklenmiş olan şartlardan "Kadere, hayr ve şerrin doğrudan Allah'tan" olduğuna ilişkin olanı beni yıllarca çok düşündürüyordu ve son yıllardaki gelişen bilgilerimle bu düşünce ürküntüye dönüştü ve eklenmiş olan bu şartın afyon gibi biz Müslümanları pasifliğe iten faktörlerden biri olduğu nu anladım. Çünkü bu hayr ve şer, eğer doğrudan bir sınav aracı değilse, kulun puan durumuna göre ve Allah'ın belirle miş olduğu ezeli ve ebedi kurallara göre gerçekleşmektedir.