Hamit Kemal
@Hamit51
Jose Saramago ölümünden önce yazdığı ve yayımlandığı ülkelerde büyük tartışmalara yol açan son romanında insanlığın kutsal kitaplardaki başlangıcına geri dönüyor.
Adem ile Havva'nın oğlu, kardeş katili, "sürgün ve gezgin"
Kabil'le çıkılan bu yolculuk, Eski Ahit'in loş ve tekinsiz diyarlarında, zaman ve mekân kavramlarını altüst ederek,
süreğen bir şimdiki zaman'içinde, edebiyatla felsefenin kesiştiği dar alanlarda dolaştırıyor okuru.
Suç, ceza, adalet, nefret, ihtiras gibi insana özgü kavramlar ile savaşlar, katliamlar, cinayetler, boyun eğmeler ve isyanlar gibi insana özgü eylemler arasında gidip gelirken,İbrahim'den Nuh'a, Adem ile Havva'dan Eyüb'e, Lilith'e kadar bütün kadim şahsiyetler de beklenmedik anlarda ve yerlerde karşımıza çıkıp insanlık panoramasını tamamlıyorlar.
Gerçeğin ironik, yalın ve dolaysız dilini kullanan Saramago bu son romanıyla bize tüm zamanların sorusunu miras bırakmış oluyor: İnsan türü evrendeki yerini ve varlığını hak etmiş midir?
sodom'da yanarak ölen çocuklar doğmamış olsaydı, masum başlarının üzerine gökten ateş ve kükürt yağarken işittiğim o çığlıkları atıyor olmazlardı, Anne babaları suçluydu, dedi meleklerden biri, Çocuklarını cezalandırmak için bir gerekçe değildi bu,
Suçluluğun tanrı ve insanlar tarafından aynı şekilde anlaşılacağına inanmak hatadır, dedi meleklerden biri, Sodom örneğinde tek bir suçlu vardı ve bu da, saçma sapan bir şekilde acele eden, -kendi ölçütlerine göre-kötülükte bulunanları seçip cezalandırmakla vakit kaybetmek istemeyen tanrı'ydı,
Dikkat, kabil,
çok konuşuyorsun, efendi seni er ya da geç işitir, seni cezalandıracaktır, Efendi işitmez, sağır o, her yandan ona yakarıyorlar, yoksullar, bahtsızlar, talihsizler, dünyanın kendilerine çok gördüğü yardımlar için ona yakarıyorlar, ama efendi onlara sırtını dönüyor,
Seçilmiş miyim bilmiyorum, ama bildiğim bir şey var ki kesin olarak öğrendim bunu, Nedir, Tann'mız,
göğün ve yerin yaratıcısı tam bir zırdeli, Efendi tanrı'nm deli olduğunu söylemeye nasıl cüret edebiliyorsun, Çünkü yalnızca eylemlerinin bilincinde olmayan bir deli yüz binlerce kişinin ölümünden doğrudan sorumlu olmayı ve sonra da hiçbir şey olmamış gibi davranmayı kabul edebilir, tabii eğer,
sonuçta, delilik yoksa, irade dışı, sahici delilik yoksa,
dosdoğru kötülüktür bu, Tanrı asla kötü olamaz, olsa tanrı olmaz, kötü olan şeytandır, Yalnızca inancını kanıtlamış olsun diye bir babaya kendi oğlunu öldürme ve odunlar üzerinde yakma emri veren bir tanrı iyi olamaz, iblislerin en kötüsü bile bunu emretmez, Seni tanıyamıyorum, vaktiyle bu yatakta yatmış olan adam değilsin sen, dedi lilith, Sen de benim gördüklerimi, gökten yağan ateşle kömüre dönmüş sodom'un çocuklarını görseydin aynı kadın olmazdın, Sodom da ne,
diye sordu lilith, Erkeklerin kadınlara erkekleri tercih ettiği şehir, Orada yaşayan herkes bu yüzden mi öldü, Herkes, tek bir canlı kurtulmadı, hayatta kalan olmadı, Bu adamların tenezzül etmediği kadınlar da mı, diye tekrar sordu lilith,
Onlar da, bir teki bile
"Yeryüzünde mevcut tek insan varlıkları siz değilsiniz, diye söze başladı kerübi azrail, Biz yalnız değil miyiz, diye haykırdı adem, şaşkınlıkla, Söylemiş olduğum şeyi tekrarlamaya beni mecbur etmeyin, Bu varlıkları kim yarattı,
neredeler, Her yerde, Onları da bizi yarattığı gibi efendi mi yarattı, diye sordu havva, Cevap veremem, ve eğer soru sormakta ısrar ederseniz, konuşmamız anında sona erer,
herkes işine geri döner, ben cennet bahçesinin bekçiliğine, siz de mağaranıza ve açlığınıza, Bu durumda, hemen ölürüz, dedi"
Noktalama ve yazım kurallarını alt-üst ederek, akıcı bir anlatımı sağlamak, bana göre edebiyatta bir devrim. Kendisi de bir devrimci olan Jose, kendisine yakışanı yapmış.
