Yazar:
José Saramago
Çevirmen:
Işık Ergüden
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 56 dk.
Sayfa Sayısı:
139
Basım Tarihi:
30 Ekim 2018
Yayınevi:
Kırmızı Kedi Yayınevi
Orijinal Adı:
Kaim
Orijinal Dil:
Portekizce
Orijinal Ülke:
Portekiz
ISBN:
9789944756938
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İncelemeye geçmeden önce şunu belirtmeliyim ki, bu satırlar kitabın okunması tamamlandığında sıcağı sıcağına kaleme alındı. Yazacaklarım her zaman olduğu gibi kişisel görüşlerimdir. Mutlak doğruluk ya da hedefi 12'den vurma iddiası taşımamaktadır...
Jose Saramago, ülkemizde önceden bir avuç insanın haberdar olduğu ama özellikle ölümünden sonra, yani 2010'dan itibaren daha geniş bir okur kitlesine ulaşan, Kırmızı Kedi'nin muhteşem pazarlama stratejisinin de etkisiyle son yıllarda zirve yapan ve neredeyse döneminin en baba yazarlarıyla bir anılmaya başlayan Portekizli bir yazar. Birkaç yıl önce, Kırmızı Kedi bu yazarın kitaplarını güneş sarısı bir renge boyayıp, 'gönül birliği' kurduğu Oda Kitap ve benzeri satış kanallarında 6.90, 9.90 gibi spot fiyatlarla satışa sundu. Bugün çoğumuzun kitaplığında en az bir adet Saramago kitabının olmasının ve herhangi bir kitapçıya girdiğimizde Saramago kitaplarını 100 metre öteden seçebilmemizin arkasında yatan nedenlerden biri de budur. Bu strateji tutunca ve Saramago ülkemizde tabir-i caizse 'lig atladığında' ise 6.90'a satılan bazı kitaplarının fiyatları da bir anda 20 TL seviyesine yükselmiş oldu...
Bu girişin ardından yavaş yavaş kitaba geçelim... Kabil, Saramago'nun son kitabı, benim ise okuduğum ilk kitabı oldu... Okumadan önce çeşitli mecralarda yorumlara kısaca göz attım. Yorumlar genelde birkaç noktada toplanıyordu: 'Müthiş bir sorgulama', 'Dini anlamda hassasiyeti olanlar hiç bulaşmasın', 'Edebiyat ve felsefenin dar koridorlarından geçiyor...' vs...
Tabii ki herkesin görüşüne saygı duymak ve ciddiye almak benim için temel bir prensip... Kitapların güzel tarafı, okuyan herkesin üzerinde farklı bir iz bırakması... Ancak ben bu kitapta ne derin bir felsefi sorgulama, ne zamanın ötesinde bir cesaret ne de dar koridorlar
Bu Kabil Başka Kabil
Bir çok alıntı yapılacak bir kitaptı fakat yapmadım. Çünkü çok fazla yorum veya mesaj alınacak türdendi. Dini tartışmayı bırakalı çok oldu. Jose Saramago'nun avukatlığını yapmaya da niyetim yoktu.
Öncelikle kendi bildiğinin aksini duymaktan hoşlanmayan, din konusunda bilinenin aksini duymaya tahammülü olmayan bu kitabı eline almasın. Ben aykırı şeyleri severim, çoğunluğun karşısında duranları severim yeter ki savundukları şeyin arkasında durduklarını, yaptıklarıyla veya düşünceleriyle kanıtlasınlar. (Sırf aykırı olmak için bildiği bilmediği her şeye muhalif olanlardan bahsetmiyorum) Ben kitabı okuduğum sürece bu kitap Türkiye'de nasıl yayınlandı hadi yayınlandı nasıl büyük tartışmalara sebep olmadı deyip durdum. Belki de olmuştur da ben duymamışımdır bilmiyorum.
Kitap bildiğiniz Adem ile Havva ya da Kabil ile Habil kitabı değil. Burada bu karakterler okuduğunuz veya duyduğunuz karakterlerden tamamen farklı. Sadece bunlar değil dini bir çok bilinen efsaneyi ve kişiyi de kitap tamamen farklı anlatmış. Sadece eleştiri de değil bazı yerlerde hakarete kadar da gidiyor yazarın yazdıkları. İşte bu yüzden de bu kitabı herkes okusun demeyeceğim.
Kitabı okumadan önce içeriğini belli eden iki alıntı ekledim. Bu kitabı okuyup okumayacağınıza karar verebileceğiniz iki alıntı.
Midyanilerle savaşın meyveleri olan sürü hayvanlarının, cariyelerin ve altınların bolluğu karşısında yine şaşkınlığa düşen kabil düşündü, Bir anda binlerce öküz, keçi, eşek ve hiç erkek yüzü görmemiş kadın edinilmesindeki kolaylığa bakılırsa, savaşın çok kârlı bir iş olduğu, belki de işlerin en iyisi olduğu kesin, bu efendi gün gelecek, orduların tanrısı diye adlandırılacak, başka bir işe yaradığını görmüyorum.
Sayfa:88
Ben, altı üstü bir kardeşimi öldürdüm ve efendi beni cezalandırdı, bütün bu ölüler
Habil mi Kabil mi1000Kitap
Bu kitabı yazmak büyük cesaret. Hadi yazıldı. Ülkemizde yayınlanması ayrı bir cesaret. Yazar ateist. Tüm dinlerde ortak olan konulara zıt yönden bakarak atıfta bulunmuş. Dinine bağlı insansanız “tövbe, haşa” cümlelerini tekrarlamaktan kitabın sonunu getiremezsiniz; her konuya açık ve sorgulamaktan çekinmiyorsanız da “himm haklı gibi” cümlesi ağzınızdan hiç eksik olmaz.
Bazı bölümleri açıkçası pek hoşuma gitmedi. Tiksintiyle okuduğum yerler oldu. Şu an tek düşündüğüm niye okudum? Gerek var mıydı? Ben de bir etki bırakmadı. Herkes de etki bırakacak bir kitap değil zaten.
Kitapla ilgili alıntı yapmadım. Yapılacak alıntıların tepkilere neden olabiliritesi çok yüksekti. Kenara köşeye bir kaç alıntı iliştirelim. Okumak isteyen de alıntılara göre okumaya karar versin..
Ben, altı üstü bir kardeşimi öldürdüm ve efendi beni cezalandırdı, bütün bu ölüler için efendi'yi kim cezalandıracak şimdi görmek isterim,
Sayfa:83
"Efendi ne yapabilir ne yapamaz hiç bilemeyiz, Öyleyse bize bir açıklama yapmaya zorlamalıyız onu, ve bize ilk söylemesi gereken şey bizi neden ve hangi amaçla yarattığı olmalı"
Puan vermedi·139 syf.·
2026 1. kitabı
Roman, Tevrat’taki Kabil ile Habil hikâyesinden yola çıkar ancak Saramago bu anlatıyı baş aşağı çevirir. Kabil, kardeşini öldürdükten sonra Tanrı tarafından lanetlenir ama bu lanet onu zaman ve mekân içinde dolaşan bir tanığa dönüştürür.
Kabil; İbrahim’in oğlunu kurban etmeye kalktığı ana, Sodom ve Gomora’nın yok edilişine, Nuh Tufanı’na, Eyüp’ün sınanmasına tanıklık eder.
Yani roman, Kabil’in gözünden Tanrı’nın adaletini sorgulayan bir yolculuktur. Roman kısa ama sert, provokatif ve düşündürücüdür.
KABİL TANRIDAN NEFRET EDENDİREdebiyat
Tanrı'nın varlığını bile büyük bir cesaretle sorgulayın; çünkü, eğer varsa, gözleri kör eden korkuya bağlılıktan ziyade akla bağlılığı daha çok onaylamak zorundadır.
THOMAS JEFFERSON
__________
Jose Saramago, Portekizli 1998 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi dünyaca ünlü bir yazardır. Körlük romanıyla tanıdığımız Saramago’nun farklı yazım stili, eserlerinde ustaca kullandığı metaforlar, mizahi ve eleştirel dili, dinlere yaptığı hicivler ve kara mizah kendisinin başlıca özellikleridir. 1991’de İsa’ya Göre İncil romanı yüzünden aforoz edilmiştir. Kabil romanı ise son kitabıdır. Bu kitabında İsa’ya Göre İncil’e benzer şekilde din tarihini, kurgu içinde eleştirmiştir. Baştan uyarmam gerekiyor: Dini inancında hassas olan insanların yer yer rahatsız olabileceği kısımlar bulunmaktadır. Bununla birlikte okurken unutulmaması gereken en önemli husus ise Saramago’nun Hristiyan bir coğrafyada büyümüş olmasıdır. Haliyle bir zamanlar kendisi bir Hristiyandı. Sonrasında dini terk etmiş ve hayatını bir ateist olarak tamamlamıştır. Bundan dolayı, kitapta din tarihi hakkında olayları ele alış şeklini, Kuran bazlı düşünmemek gerekir. Yazarın ele aldığı olayları Tevrat perpektifinden düşünmek elzemdir. Üç semavi din aynı peygamber ve anlatılara sahip şeklinde bir savla buna karşı çıkılabilir veya Tevrat değiştirildi, tahrif edildi savıyla keza karşı çıkılabilir. İlkine karşı şunu diyebilirim: Aynı peygamberler ve anlatılar var olsa da bunların üç dinin kaynaklarında geçme şekilleri birbirleriyle birebir aynı değildir. Kuran’da yüzeysel geçilen pek çok konu Tevrat’ta detaylı olarak geçmektedir. İkinci sava karşı ise şunu diyebilirim: Tevrat’ın değiştirilmesi veya tahrif edilmesi sadece bir iddiadır, yani herhangi nesnel bir kanıtla desteklenmemektedir. Tabi, bana göre baştan sona insan ürünü
Bu bir beğenmeme incelemesidir
José Saramago’nun “Kabil” adlı eserini merakla elime aldım. Ancak ne yazık ki, bu kitap beni tatmin etmedi ve bazı hayal kırıklıklarıyla sonuçlandı.
Kitabı elime aldığımda büyük beklentiler içindeydim. Ancak, “Kabil”deki aşırı uzun ve karmaşık cümleler, metni takip etmeyi zorlaştırdı. Bu, hikayenin akıcılığını engelledi ve okuma deneyimimi olumsuz etkiledi.
Hikaye açısından, “Kabil” beni içine çeken bir derinlik sunamadı. Karakterlerin gelişimi ve aralarındaki ilişkiler yeterince derinlemesine işlenmemiş gibi geldi.
Kitapta işlenen temalar ve mesajlar oldukça soyut ve dağınıktı. Yazarın amacını ve kitaptan çıkarmamız gereken ana fikirleri anlamakta zorlandım…
Sonuç olarak, “Kabil” benim için hayal kırıklığı yaratan bir deneyimdi. Her ne kadar her okurun beğenileri farklı olsa da, bu kitabı okumayı düşünenlere biraz daha dikkatli bir şekilde yaklaşmalarını tavsiye ederim….
“Başkaldırıyı seçenlere hamdolsun..”Edebiyat
En sevdiğim Saramago kitabı budur artık.
Ama baştan uyarayım,kutsal olanın eğilip bükülmesinden rahatsız oluyorsanız,size küfr gibi gelebilir.
Jose Saramago’nun Kabil’i,yalnızca kardeşi Habil’i öldüren bir figür değildir; adaletsizliğe maruz bırakılmış bir bilinçtir.Suçunu inkâr etmez ama onu doğuran koşulları Tanrı’nın yüzüne karşı savunur. Burada Kabil bir fail olduğu kadar, adaletin keyfî dağıtımına tanıklık etmiş bir itirazdır.Soru nettir: Suç kime aittir -eli kana bulanana mı,o eli bu noktaya getiren düzene mi?
Saramago’nun Tanrı’sı vanalarla,contalarla, manometrelerle uğraşan bir kozmik yöneticidir.Kutsallığın bürokratik koltuğunda oturur;gezegenin hidrolik sistemini denetler,evrensel mekanizmaları kontrol eder,”daha önemli işler” arasında felaketleri ihmal edebilir.Bu Tanrı zalim olduğu için değil,meşgul olduğu için korkutucudur.Keyfî tercihleriyle dünyayı kaosa sürükleyen, fazlasıyla tanıdık bir iktidar figürüdür.
Saramago’nun Azrail’i yardımsever ve çapkındır. Ölüm burada bir dehşet makinesi değil,insanî zaafları olan bir refakatçidir.Korku yumuşar,ağırlık ölüme değil,onu hazırlayan düzene biner.
Saramago’nun Havva’sı kendine güvenli,başına buyruk,Adem’in sözünden çıkarken haz duyan biridir.İtaatsizlik burada ahlaki bir sapma değil, varoluşsal bir harekettir.Ve Lilith…Erkek egemen anlatının demonize ettiği Lilith değil bu;arzusu olan,seçen, yöneten,iktidarıyla var olan güçlü bir kadın.
Saramago’nun dünyasında tumturaklı kelimeler bir değirmenin kanadını bile kımıldatamazken,gündelik kelimelerin dünyayı yerinden oynatabilme ihtimalini görürsünüz.Zaman parçalanır, şimdiki zaman bitmek bilmez.Çünkü adaletsizlik hiçbir zaman “olmuş bitmiş” değildir;hep şimdiki zamanda yaşanır.
Saramago’nun adaleti,yukarıdan dağıtılan bir ilke değildir.İlahi plana
Öncelikle belirtmek istediğim bir husus var. Dünya'da şu ana kadar 109 milyar insanın yaşamış olduğu iddia ediliyor. Nasıl ki herkesin gülüşü, yüzü ve parmak izi farklıysa, düşüncelerinin de farklı olması, öyle absürt bir husus değildir. Şahsımca asıl absürt olan, bunu kabul edemiyor olmaktır. Asıl absürt olan inançlardan ziyade insanların inandığına, inanışına saygı göstermemektir. Saramago farklı düşüncelere sahip olabilir yahut Saramago ölmeden önce bi göze gelmek istemiş olabilir, nitekim bu eseri son eseriydi. Bu ve türevleri hususunda belirtmiş olduğum birkaç görüşü okuduktan sonra ortak paydada olmadığımızı düşünen kişilerin bu yazının geri kalanını okumamasını önemle istirham ediyorum.
Toplumumuzun genelinde, hatta insanlığın genelinde ortak bir tavır vardır. Herkes "Niçin böylesin" der ve kolay kolay kimse, "Ne yaşadın, ne düşündün de böylesin" demeyi tercih etmez. John Steinbeck "Bir insana dengesini kaybettirip, sonra da normal davranmasını bekleyemezsiniz." diyerek, bu olguyu güzel bir biçimde dile getirmiştir esasen.
Bi bakalım bakalım Jose'ye, birazdan belki de eleştireceğimiz Jose'yi ele alalım. Bu arada iki defa bakalım yazdım, bilerek. Bu tamlama, Akasya Durağı'ndaki Sinan'dan dilime dolandı, senelerdir düşürmedim dilimden. Böyle mesaj ve yazılarda hata olarak iki defa söylediğim anlaşılıyor ama esasen öyle değil.. Bu gereksiz bilgiyi sizlere sunarak biraz nefes almanızı sağlamak istedim.. Jose, yoksul bir ailede doğmuştur. Ki bu hemen hemen tüm büyük yazarların makus talihidir. Lizbon'da öğrenim görmüş; ekonomik nedenlerle okulu bırakmak zorunda kalmıştır. Makinistlik eğitimi alan Jose, teknik ressamlıktan redaktörlüğe, editörlükten çevirmenliğe kadar birçok alanda çalışmıştır. Bir yayınevinin yayın hazırlığı ve üretim departmanında görev alan Jose,
Yazarın birçok romanını okuduğum Haziran ayı boyunca benim en çok dikkatimi çeken kitabı İsa'ya Göre İncil olacak sanıyordum. Fakat erken konuşmuşum. Çünkü bomba etkisi yarattı bende Kabil! Yazarın ölmeden önce yazdığı son roman olması da cabasıydı tabi.
Yasak elma ile başlayan cennetten kovulma serüvenini üç çocuk ile taçlandıran Adem ile Havva nasıl bilebilirlerdi çocuklardan birinin 'kardeş katili' olacağını!
Habil ile Kabil'i Saramago'dan okuyunca, yine kendisine göre bir hikaye yarattığını hemen anladım.
İsa'ya Göre İncil performansında da gördüğüm anlatım tarzı yine karşımdaydı. İsa'ya odaklanan Saramago, şimdi de başlangıcı bilinen olay örgüsünde 'kardeş katili' olduktan sonra Kabil'in neler yaşadığını hayal etmeye çağırmıştı bizi.
Kabil'in gözünden; Tanrı'yı, kabul görmemenin öfkesini ve buna karşılık duyulan kaçınılmaz nefreti harika bir kurguyla sunuyor Saramago.
Aynı zamanda Nuh, İshak, İbrahim, Lut ile de karşılaşan Kabil'i ve hepsinin efendisi olan Tanrı'nın geri dönülmez bir şekilde hayatlarına müdahalesini de gözler önüne seriyor.
(Yazdıklarını okumadan Saramago'nun hayatını okursanız, neden Katolik Kilisesi ile başının dertte olduğunu daha iyi anlarsınız.)
Sayfa sayısına bakarak kitap yargılanmamanın en iyi örneklerinden biri karşınızda diyebilirim. Kitap boyunca sorgulama yapıyor, olayları Saramago gözüyle anlamaya başlıyorsunuz.
Birçok soruyu da beraberinde getiren romanda benim en çok etkilendiğim Sodom hikayesi oldu. Tanrı'nın eşcinsel kişileri suçlu, sapkın ve günahkâr olarak adlandırıp, çocuklarla kadınları ise masum bulmasına rağmen gökten ateş yağdırarak öldürmesini uzun süre düşünüp, sorular sordum kendime; tıpkı Kabil'in sorduğu sorular gibi..
Saramago tarafından yapılan eleştiriler bununla da sınırlı değildi elbette. Haksız eleştiriler
Tanrı'nın adaletini sorgulatacak bir kitap.1000Kitap
Öncelikle kitap Kabil'in kardeşi Habil'i öldürmesini ve sonrasında yaşananları Kabil'in bakış açısıyla ele alıyor. Yani hikayeyi Kabil'den dinliyorsunuz ve kardeşinin ölümünde Tanrı'yı suçluyor. Hikayeyi çok farklı bir şekilde kurgulamış. Aynı zamanda Nuh, İbrahim gibi peygamberlere de değinmiş.
"İnsanoğlunun tarihi, tanrı'yla olan anlaşmazlıklarının tarihidir, ne o bizi anlar, ne de biz onu anlarız." (s. 73)
Yazarın dili çok akıcı değil, zaman zaman insanı bunaltıyor fakat çok farklı bir bakış açısıyla yazılmış, sonuna kadar büyük bir merakla okudum. Dini hikayelerle ve karakterlerle ilgili bir hassasiyetiniz varsa veya farklı bakış açılarına açık değilseniz bu kitabı okumamalısınız.
İyi okumalar.
Yazar Hakkında
José SaramagoYazar · 34 kitap
Lizbon kentinin kuzeyindeki küçük bir köy olan Azinhaga'da (Ribatejo) doğdu. Yoksul bir köylü ailenin oğlu olarak büyüdü. Ailesiyle birlikte taşındığı Lizbon'da öğrenim gördü. Öğrenimi sırasında kırsal kesimde çalıştı. Ekonomik sorunları nedeniyle okulu bıraktı. Makinistlik eğitimi aldı. Teknik ressamlıktan redaktörlüğe, editörlüğe ve çevirmenliğe kadar birçok işte çalıştı.
Bir yayınevinde, yayın hazırlığı ve üretim departmanında görev yaptı. Diario ve Lisboa gazetelerinde kültür editörü olarak çalıştı. Siyasi yorumlar yazdı. Portekiz Yazarlar Birliği'nin yönetim kurulunda görev üstlendi. 1976'dan sonra kendini tümüyle kitaplarına verdi.
1993'te Kanarya Adaları'nda Lanzarote'ye yerleşti. Pilar del Rio ile evlendi. İlk romanı Günah ülkesi (Terra do Pecado) 1947'de yayınlandı.
Yazarın romanları ve denemelerinin yanı sıra iki şiir kitabı ve oyun kitapları da vardır. Saramago, 1998 Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı.
Yazarın biçemi gayet dikkate değerdir. Düz yazılarında, noktalama işareti olarak nokta ve virgülden başkasını kullanmaz. Anlatım dili de oldukça muzipçedir; bu da, okuyucuyu yazara bağlayan bir diğer etkendir. Ünlü yazar 87 yaşında hayatını kaybetmiştir.
