İncelemeye geçmeden önce şunu belirtmeliyim ki, bu satırlar kitabın okunması tamamlandığında sıcağı sıcağına kaleme alındı. Yazacaklarım her zaman olduğu gibi kişisel görüşlerimdir. Mutlak doğruluk ya da hedefi 12'den vurma iddiası taşımamaktadır...
Jose Saramago, ülkemizde önceden bir avuç insanın haberdar olduğu ama özellikle ölümünden sonra, yani 2010'dan itibaren daha geniş bir okur kitlesine ulaşan, Kırmızı Kedi'nin muhteşem pazarlama stratejisinin de etkisiyle son yıllarda zirve yapan ve neredeyse döneminin en baba yazarlarıyla bir anılmaya başlayan Portekizli bir yazar. Birkaç yıl önce, Kırmızı Kedi bu yazarın kitaplarını güneş sarısı bir renge boyayıp, 'gönül birliği' kurduğu Oda Kitap ve benzeri satış kanallarında 6.90, 9.90 gibi spot fiyatlarla satışa sundu. Bugün çoğumuzun kitaplığında en az bir adet Saramago kitabının olmasının ve herhangi bir kitapçıya girdiğimizde Saramago kitaplarını 100 metre öteden seçebilmemizin arkasında yatan nedenlerden biri de budur. Bu strateji tutunca ve Saramago ülkemizde tabir-i caizse 'lig atladığında' ise 6.90'a satılan bazı kitaplarının fiyatları da bir anda 20 TL seviyesine yükselmiş oldu...
Bu girişin ardından yavaş yavaş kitaba geçelim... Kabil, Saramago'nun son kitabı, benim ise okuduğum ilk kitabı oldu... Okumadan önce çeşitli mecralarda yorumlara kısaca göz attım. Yorumlar genelde birkaç noktada toplanıyordu: 'Müthiş bir sorgulama', 'Dini anlamda hassasiyeti olanlar hiç bulaşmasın', 'Edebiyat ve felsefenin dar koridorlarından geçiyor...' vs...
Tabii ki herkesin görüşüne saygı duymak ve ciddiye almak benim için temel bir prensip... Kitapların güzel tarafı, okuyan herkesin üzerinde farklı bir iz bırakması... Ancak ben bu kitapta ne derin bir felsefi sorgulama, ne zamanın ötesinde bir cesaret ne de dar koridorlar görebildim... Bana göre Kabil, başından sonuna belli bir kesimin tribünlerine oynayan, vıcık vıcık popülizme bulaşmış, sorgulamaya çalıştığı şeyin bilgisinden yoksun, sorgulama makyajı altına gizlenip inançlı insanlar için kutsal kabul edilen değerlere hunharca saldıran, tabirimi mazur görün, bir mastürbasyon kitabı...
Eğer Soren Kierkegaard'ın, İbrahim-İshak kıssasını felsefi açıdan sorguladığı "Korku ve Titreme" kitabını okumamış olsaydım, belki Saramago'nun 'derin sorgulama' gazına gelip daha yumuşak başlı yaklaşabilirdim kitaba... Ancak Tanrı'yı, tevhid inancını temel alan tüm kutsal kitaplarda adı geçen nebileri ve kıssaları ensest ve pornografi üzerinden sözümona sorgulamak; bence bir mesaj iletmek ya da bir konuyu tartışmaya açmak değil, insanların kutsal değerlerine açık savaş açmaktır. Ve bunun kesinlikle dini hassasiyetlerle falan alakası yoktur. Bir ateist de olsaydım, muhtemelen yaklaşımım buna benzer olacaktı... Eğer yazar, benim gibi sıradan bir okuru gerçekten ciddiye alsa ve bana bir mesaj iletmek isteseydi, benim için kutsi bir anlam ifade eden peygamberleri 3.sınıf bir pornografi üzerinden anlatıp bana saygısızlık yapmazdı. O yüzden benim de ne yazara ne de kitabına saygı duymam söz konusu olamaz...
Sanıyorum, kitabın bende bıraktığı ya da bırakamadığı etkiyi dilim döndüğünce ifade etmeye çalıştım. O yüzden burada yazıyı sonlandırmak en iyisi olacak. Herkese keyifli okumalar...
24 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Yorumunz gayet güzel açıklayıcı
Fakat bir de nobel edebiyat ödülü alması çok ilginç değil mi ?
İncelemeler arasında eseri en açıklayan bence sizin incelemeniz olmuş.Yazarın Körlük kitabını okudum ve kalemini beğenmiştim. Ama dediğiniz gibi peygamberleri pornografi üzerinden anlatması, Kabil’in Allahla( kitapta efendi diye geçiyor) olan konuşma biçimleri,açıkçası saçma ve basit geldi. Görmek kitabını da okuyacaktım ama bu eserden sonra yazarın kitaplarına ara vermem gerektiğini hissettim. İncelemenizle düşüncelerime tercüman olmuşsunuz teşekkür ederim.
Necip G.
Gönderi Sahibi
Ben teşekkür ederim vakit ayırdığınız için. Aradan yıllar geçti ama ben hala başka bir kitabını okuyamadım. Kısıtlı zaman ve çok seçenek var. Sıra maalesef tekrar ona gelmiyor:) Keyifli okumalar dilerim.
Saramago'ya Kabil ile giriş yapmıştım ben de fakat 15. sayfaya kadar sürdü bu başlangıç. Böylesi çöp bir kitabı Kutsal değerlere hunharca saldırmaktan zevk duyan tiplerin beğenebileceğini düşünüyorum. Saramago ile aynı hamurda olanların yani. Geniş gözlem ürünü tespitlerin çok değerli Necip Abi, sağlıcakla kal...
Necip G.
Gönderi Sahibi
Çok teşekkürler Sergen, ben nedense sonuna kadar gittim kitabın:) Neden böyle birşey yaptığımı hala bilmiyorum:)) Bu kitabı yazan Saramago değil de başka biri olsaydı insanlar belki de daha açıksözlü olabilirdi. Ancak bazı yazarların bazı kitleler üzerinde farklı bir etkisi var. Bir çeşit mahalle baskısı diyorum ben ona... Sen de sağlıcakla kal Sergen, sevgiler...
Sizin gibi okurlara "delikanlı okur" derim ben.
Saramago hiç okumadım uzunca bir süre de düşünmüyorum. Belki okuduğum alıntıların etkisi. Belki bir süre çok okunması ve karşımıza çıkması. Bir yazar her ne yazmış olursa olsun karşıma çok çıkınca bende itici bir etki oluşuyor.
Bu açık yürekli inceleme için teşekkürler. Sizin yorumlarınızı okumak benim gerçekten bir kazanım.
Necip G.
Gönderi Sahibi
Kübra Hanım çok teşekkür ederim, gece gece çok mutlu ettiniz beni bu yorumunuzla... Sınırlı hayatımızda kitap seçerken ince eleyip sık dokuyoruz. Kitaplara, pastanın tabakta kalan son dilimi gibi bakıyoruz. Bu bağlamda, bahsi geçen kitabı okumak açıkçası benim için bir israf oldu ki, israftan olabildiğince kaçınmaya çalışırım. Ancak tabii ki okumuşken de üzerine birkaç kelam söz etmeden geçmek istemedim. Bu açıdan bir faydam dokunduysa ne mutlu bana... Selam ve sevgilerinle...
