Hayati Ünay
@Hyt06
“Kalp başta hayal kurar, akıl sonra gerçeği hatırlatır.”
Ankara
18 okur puanı
Eylül 2025 tarihinde katıldı
Erikson’un 8 Psikososyal Gelişim EvresiPsikoloji
1️⃣ Temel Güven vs. Güvensizlik (0–1 yaş)
> Bebek, bakım verenine güvenmeyi öğrenirse dünyayı güvenli bir yer olarak algılar.
İhmal edilirse güvensizlik gelişir.
🧠 Temel duygu: “Dünya bana bakar.”
2️⃣ Özerklik vs. Utanç ve Kuşku (1–3 yaş)
> Çocuk kendi başına yemek, yürümek, tuvalet gibi şeyleri dener.
Aşırı kontrol edilirse “yapamam” duygusu yerleşir.
🧠 Temel duygu: Kendine güven.
3️⃣ Girişimcilik vs. Suçluluk (3–6 yaş)
> Çocuk kendi planlarını yapmaya, “neden” sorularını sormaya başlar.
Aşırı cezalandırılırsa girişim korkuya dönüşür.
🧠 Temel duygu: “Deneyebilirim.”
4️⃣ Başarı vs. Aşağılık (6–12 yaş)
> Okul dönemi: Çocuk üretken olmayı, bir şey başarmayı öğrenir.
Başarısızlık ya da küçümsenme → yetersizlik hissi.
🧠 Temel duygu: “Yapabiliyorum.”
5️⃣ Kimlik vs. Rol Karmaşası (12–18 yaş)
> “Ben kimim?” sorusunun dönemi.
Kimlik oluşmazsa kişi kararsız, yönsüz olur.
🧠 Temel duygu: Kendini tanı.
Reklam
Kültüre bağlı sendromlarPsikoloji
Zihin evrenseldir ama korkular kültüreldir.
Bazı psikolojik rahatsızlıklar sadece belirli toplumlarda görülür:
Koro (Asya): Penis ya da organların vücuda çekilerek yok olacağı inancı.
Amok (Malezya): Sessizlik sonrası ani öfke patlaması.
Wendigo (Kızılderililer): Yamyam ruhun ele geçirdiğine inanmak.
Taijin Kyofusho (Japonya): Başkasına utanç vermekten aşırı korkmak.
Ghost Sickness (Amerikan yerlileri): Ölülerin ruhları tarafından etkilenildiğine inanmak.
> “Delilik, bazen sadece bulunduğun coğrafyaya uymamaktır.”
Akıllı Hans Olayı — “Zeki at vakası”Psikoloji
Yıl: 1900’ler başı
Yer: Almanya, Berlin
Kahraman: Hans isimli bir at 🐴
Sahibi: Wilhelm von Osten — matematik öğretmeni
---
🎩 Olay neydi?
Wilhelm von Osten adında bir öğretmen, atı “Hans”ı saymayı, toplama çıkarmayı, saat okumayı ve hatta müzikte nota saymayı öğrettiğini iddia ediyor.
Sorduğun soruya göre Hans, toynaklarını yere vurarak cevap veriyor:
> ❓ “Hans, 3 + 2 kaç eder?”
🐴 tak tak tak tak tak! (5 kere yere vuruyor)
Herkes şokta 😳
Gazeteler “Zeki at!” diye yazıyor, kalabalıklar izlemeye geliyor. At resmen ünlü oluyor.
---
🧠 Gerçek ne çıktı?
Bilim insanları olayı araştırıyor, aralarında Oskar Pfungst adında genç bir psikolog var.
Pfungst diyor ki: “Bu at gerçekten matematik biliyor mu, yoksa başka bir şey mi oluyor?”
Ve testler başlıyor:
Sahibinin görmediği ortamlarda deney yapıyorlar,
Başkaları farklı sorular soruyor,
Soğuk Savaş = Zihin Savaşları Çağıydı.Tarih
Soğuk Savaş dönemi (1947–1991) sadece nükleer silah ve uzay yarışıyla değil, aynı zamanda insan zihni üzerinde kimin üstün olacağı yarışıyla da geçti.
Yani savaş sadece sahada değil, beyin içinde de yapılıyordu. 💣🧠
Aşağıda sana hem tarihi, hem psikolojik, hem de etik yönleriyle anlatayım:
---
🧊 1️⃣ Soğuk Savaş Öncesi Zemin (1930–1945)
🧠 Almanya (Nazi Dönemi)
Nazi rejimi döneminde psikoloji “ırk bilimi”ne alet edildi.
Psikiyatrlar “üstün ırk” teorisini savunmak için insan deneyleri yaptılar.
Toplama kamplarında, acı, korku, dayanıklılık ve zihin kontrolü üzerine etik dışı deneyler yapıldı.
➡️ Bu, sonraki yıllarda ABD ve SSCB’nin “insan zihni nerede kırılır?” sorusuna zemin hazırladı.
---
☢️ 2️⃣ Soğuk Savaş Dönemi (1947–1991)
🇺🇸 ABD: CIA ve “MK-Ultra Projesi” (1953–1973)
> “Bir insanın düşüncelerini nasıl kontrol ederiz?”
LSD, hipnoz, duyusal izolasyon, elektroşok ve ilaç kombinasyonları ile zihin kontrolü araştırıldı.
Amaç: casusların beyinlerini yeniden programlamak, “unutma” veya “itiraf” sağlamak.
BOBO BEBEĞİ DENEYİ (Albert Bandura – 1961)Psikoloji
🧠 Amaç:
Çocukların saldırgan davranışları gözlem yoluyla mı (model alarak mı) öğrendiğini anlamak.
---
🧪 Deneyin Özeti:
Deneyde “Bobo” isimli şişme bir hacıyatmaz oyuncak (yumruk atınca düşüp geri kalkıyor) kullanıldı.
Çocuklar iki gruba ayrıldı: 1️⃣ Bir grup, yetişkin bir modelin Bobo bebeğe vurduğunu, tekmelediğini, bağırdığını izledi.
2️⃣ Diğer grup ise sessiz sakin oynayan yetişkini izledi.
Sonra her çocuk tek başına odaya alındı, önünde Bobo vardı…
💥 Sonuç?
Saldırgan modeli izleyen çocuklar da aynı saldırgan davranışları tekrarladı.
Yani şiddeti gözlemlemek, o davranışın öğrenilmesine ve taklit edilmesine yol açtı.
---
🔍 Psikolojik Anlamı:
Davranış sadece ödül-ceza ile değil, gözlemle de öğrenilir.
Buna “Sosyal Öğrenme Kuramı” denir (Bandura’nın teorisi).
Beyindeki ayna nöron sistemi, başkasının yaptığı eylemi “kendi yapıyormuş gibi” işler.
---
Reklam