Emre Avcı
@KaytoAvci
40 okur puanı
Nisan 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Zazaca’nın birkaç ağzı vardır: Bu ağız farklılığı yöreden yöreye değişmektedir. Zazaca’yı genel olarak iki bölüme ayırabiliriz: Kuzey ağzı ve Güney ağzı. Kuzey ağzı: Alevi olarak nitelenen topluluk tarafından Tunceli, Erzincan, Varto, Hınıs ve Sivas yörelerinde konuşulan Zazaca kastedilmektedir. Güney ağzı: Sünni ve Şafii ile Hanifi mezhebinden olan Zaza topluluğunun Elazığ, Bingöl, Muş, Siverek, Çermik yörelerinde konuştuğu Zazaca kastedilmektedir. Zazalar konuştukları bu dile “Zazaki” adını verirler.
Reklam
Deyim ve atasözlerinden hareketle yukarıda söylenenler Çuvaşça ve diğer Türk lehçelerinin ses tesadüflerinde karanlık yerlerin kalmadığı anlamına gelmektedir. Fakat, bilgilerimiz derinleştikçe, Çuvaşça ve diğer Türk lehçeleri ses tesadüflerinin her türlü tutarsızlığı tatmin edici bir şekilde tamamı ile bir açıklama kazanabileceği açıkça görünecektir.
Doç. Dr. Ahmet Buran ve Dr. Osman Özer, lenguistik alanında yapmış oldukları incelemelerinde Zazaca ve Kürtçe ile Altay dilleri arasındaki dil benzerliklerine dikkat çekmişlerdir. Bu iki bilim adamının Ana Altayca ve Türk lehçeleri arasındaki ortak kelimelere dayanarak yaptıkları karşılaştırmada, bir yandan ses denkleşmeleri tespit edilmiş, öbür yandan da bu kelimelere kaynaklık etmiş olan Ana Altayca kelimeler ortaya konulmuştur.
Ahmet Buran, bugünkü Türkiye Türkçesi ile ortak kelimelerin yanında, eski Türkçe ve diğer çağdaş Türk şiveleri ile birleşen birçok kelimenin mevcut olduğunu ileri sürmektedir. Ahmet Buran’a göre bu kelimeler alınma değil, Zazaca’nın kendisine has olan ve ilk tabakasını ilgilendiren kelimelerdir. Eğer bu kelimeler Türkiye Türkçesi etkisiyle Kürtçe ve Zazaca’ya geçmiş olsaydı, aynı kelimelerin Türkiye Türkçesinde de kullanılması gerekirdi.
Bilindiği gibi Çuvaşların yaşadıkları İdil bölgesi ile Türkiye birbirinden çok uzakta bulunmaktadır. Anadolu’da yaşayan Zazalar ile Çuvaşların arasında herhangi bir kültür alış verişini mümkün kılacak doğrudan doğruya bir temas yoktur. Buna rağmen Osman Özer, incelediği kelimelerde Zazaca ile Çuvaşça arasında bir hayli benzerliğin olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bütün bu benzerlikler Zazalar ile Çuvaşlar arasında çok eskilere uzanan bir soy birliği olduğunu açıkça göstermektedir.
Reklam