Savaş böyleydi işte; savaşların sebep olduğu felaketler savaş alanında kalmıyor, bir gölge gibi insanı her yerde kovalıyor ve bütün hayatı boyunca savaştan çok uzak yerlerde, artık her şeyin bittiğine inanılan bir anda bile, zaman zaman yeni biçimlerle insanın karşısına çıkıp tekrarlanıyordu.
Tecrübelerimden, özellikle son tecrübelerimden, çaresizlerin çok şey istemeye hakları olmadığını, arzularını gemlemeleri , başlarına daha kötü olaylar gelmesin diye kötü durumlarına şükretmeleri gerektiğini biliyordum.