Bedenimizde olduğu gibi kalp ve ruh dünyamızda da sıkıntılarla, acılarla harekete geçen sistemler vardır. Mesela ruhumuzdaki sabır ve tevekkül gibi özelliklerin aktifleşmesi, zorlu süreçlerden geçmemize bağlıdır. İnsanın ruh mekanizmasının bütün çarklarıyla harekete geçmesi için yaşamın nimetlerle örülü olması yetmez, birtakım musibetlerin de olması gerekir.
Cemil Meriç: "Her acı ne kadar ferdi, ne derece alelade olursa olsun, insanlığın uçsuz bucaksız orkestrasında bir ahenk unsurudur. Her çığlık, her kahkaha, her cıvıltı gök kubbenin altında akisler bırakmaya layık. Ebedîleşmek uçurumların da hakkı." (...) "Yenilmek, zenginleşmektir." (Jurnal)
“Tesellisini bulamadığımız bir mesele, üzerimizdeki hakimiyetini büyüterek devam ettirdiği zaman anlarız ki asıl ihtiyacımız, sıkıntımızın çözülmesinden evvel, lazım olan tesellinin tespit edilmesidir.”