İblis, məktəb vaxtı oxuyub oxumadığım tam yadımda olmayan və böyük yazıçı və mütəfəkkirimiz olan Hüseyn Cavid'in şahəsəridir. İblis əsərində müharibənin gətirdiyi fəlakətlərdən, səfalətdən və insanlığın bu səfalətdən bezməsi gözəl bir dillə təsvir olunur. Bəzi yerlərsə daha dərindən oxunmalı və başa düşülməlidir. Kitaba adını verən İblis fiquru isə daim insanları aldatmağa, yoldan çıxartmağa çalışıb insanlar arasına ədavət salmaq məqsədləri güdür. Hətta başda :
"Uymam sana, hər məl'ənətin bəncə ə'yandır,
Dəf' ol da get, azğınları, sapqınları qandır;
Hürriyyətə əsla bəni sən irdirəməzsin,
Bir zülmət ikən nuri-həqiqət verəməzsin."
Deyən Arifi belə öz sözləri ilə inandırıb yoldan çıxarmağı bacarır.
Həmçinin İblis özü olmadan da insanların arasını vuracaq birilərinin olduğunu bu sözlərlə:
"Bənsiz də, əmin ol sizə rəhbərlik edən var:
Qan püskürən, atəş savuran kinli krallar"
Təsdiqləyir.
Əslində isə İblis heç kimi aldatmır. İblis şübhəsiz ki, bəzi insanların içindədir. Ona inanmaq istəyən onun aldatmasına ehtiyyac qalmadan ona inanır. İnanmaq istəməyən üçün isə elə bir təhlükə yox deməkdir. Hüseyn Cavid'də bu bəzi insanları İblisin dilindən belə təsvir edir :
"İblis nədir ?
-Cümlə xəyanətlərə bais...
Ya hər kəsə xain olan insan nədir ?
-İblis..."
Kitabda hər zaman sevdiyim, istifadə etdiyim və ölkəmizin hər bir yerinə böyük hərflərlə yazılmasının lazım olduğunu düşündüyüm o möhtəşəm sözlər keçir :